Türk devrimi – Atatürk Sitesi

Kordiplomatiği Kabulü Sırasında

Nurettin Demiral — Wed, 15 Jul 2020 05:00:57 +0000

Cumhuriyetin 10. yıldönümü münasebetiyle 29 Ekim 1933 günü kordiplomatiği kabulü sırasında söylemiştir:

Türk İnkılâbı kurucudur. Türk İhtilâli, yüksek bir insanî ülkü ile birleşmiş vatanperverlik eseridir. Çocuklarına, bütün güzellikleri ve bütün büyüklükleri görmek ve aynı zamanda bütün sefaletlere acımak sanatını öğretmektedir. Bu inkılâbın ateşli ve imanlı bir yapıcısı sıfatıyla dünyaya açık yürekle, samimiyetle ve dostlukla bakıyorum. Bu heyecan ve büyük sevinç gününde size bu samimî teminatı vermekledir ki, memleketlerinize karşı olan hissiyatımı en iyi bir tarzda ifade etmiş oluyorum.

1933 (Hakimiyeti Milliye gazetesi, 30.X.1933, s. 2)

Türk İnkılabı Nedir?

Nurettin Demiral — Tue, 14 Jul 2020 23:40:46 +0000

Türk İnkılâbı nedir? Bu inkılâp, kelimenin ilk anda işaret ettiği ihtilâl mânasından başka, ondan daha geniş bir değişikliği ifade etmektedir. Bugünkü Devletimizin şekli, asırlardan beri gelen eski şekilleri ortadan kaldıran en gelişmiş tarz olmuştur. Milletin, varlığını devam ettirmesi için fertleri arasında düşündüğü müşterek bağ, asırlardan beri gelen şekil ve mahiyetini değiştirmiş, yani millet, dinî ve mezhebî bağlantı yerine Türk milliyeti bağıyla fertlerini toplamıştır. Millet, uluslararası umumî mücadele sahasında hayat sebebi ve kuvvet sebebi olacak ilim ve vasıtanın ancak çağdaş medeniyette bulunabileceğini, bir değişmez gerçek olarak prensip saymıştır. Netice olarak, millet saydığım değişiklik ve inkılâpların tabiî ve zarurî icabı olarak umumî idaresinin ve bütün kanunlarının, ancak dünyevî ihtiyaçlardan mülhem ve ihtiyacın değişme ve gelişmesiyle sürekli olarak değişme ve gelişmesi esas olan dünyevî bir zihniyeti, hayatı boyunca devam edecek bir idare saymıştır. Büyük milletimizin hayatının seyrinde vücuda getirdiği bu değişiklikler, herhangi bir ihtilâlden çok fazla, çok yüksek olan en muazzam inkılâplardandır. Çok milletlerin kurtuluş ve yükselme mücadelesinde şahlandıkları görülmüştür. Fakat bu şahlanma, Türk milletinin şuurlu şahlanmasına benzemez.

1925 (M.E.İ.S.D. I, s. 28)

Yüksek Türk İnkılabı

Nurettin Demiral — Tue, 14 Jul 2020 23:20:31 +0000

Biz Türkler, özellikle bu yüksek Türk İnkılâbı’nı yapmış olanlar bilmelidirler ki, bizi lâyık olduğumuz seviyeye çıkarmakta herhangi bir yabancı âlim, yabancı dâhi, dâhi olsa muktedir olamayacaktır. Düştüğümüz uçurumdan bizi kurtaracak, âlemin en yüksek katlı alanına çıkaracak, yine bu uçurumdan çıkıp yükselmesini bilenler olacaktır. Bu adamlar, bu uçurumdan kendini ve milletini kurtarmış olanlar, medeniyet dünyasında yüksek gibi görünen her adamın varlığından, tetkiklerinden, fikir ve görüşlerinden istifade etmekte daima isabetli davranmış sayılacaktır; fakat bu noktadaki isabeti, kendisinin mensup olduğu memleket ve milleti hakkında karar vermesi için asla isabetli sayılamayacaktır. Burda, ihtiyat kaydını gözden uzaklaştırmayacaktır.

1932 (A.Ü.R.İ.N., s. 9)

Söylev’in Okunduğu Dönemin Değerlendirilmesi

Barış Çetin — Fri, 26 Jun 2020 11:40:29 +0000

Cumhuriyetin 1930 Dünya Ekonomik Bunalımı’na kadar olan ilk yedi yıllık evresi, dünyada da savaş sonrası süregelen bunalımların, geçici bir dengeye bağlandığı dönemdi. Bununla birlikte, Birinci Dünya Savaşı sonunda ortaya çıkan siyasal tablo ve yenenlerce bir bakıma dayatılan sözde barış antlaşmaları, enkazı ve tozları henüz kalkmamış dünya savaşının her an güçlü bir artçısının olabileceğini göstermekteydi. Bu nedenle, sağlanan istikrar ortamı aslında oldukça temelsiz ve göreliydi. ABD, Almanya ve Japonya’da refahın yükselmesi, Avrupa’nın demokrasi ve dikta rejimleri arasında bir bölünme sürecine girmesi, Latin Amerika’da sosyalizm, Kuzey Afrika’da ise bağımsızlık arayışlarının güçlenmesi, dönem içinde öncelikle dikkati çeken gelişmeler olacaktı. Bu arada, Birinci Dünya Savaşı’nın Batı demokrasilerinde uyandırdığı imgeler “ölüm, yıkım, dehşet, ziyan ve savaşın tümüyle boşuna olduğu” yönünde gelişmekteydi. Ayrıca var olan tüm kötülükler de 1914 Temmuzunda alınan kararın budalalığına mal edilmeye başlanmıştı. Dolayısıyla, savaştan yenik çıkan Alman ve Macar ulusları ile İtalya ve Fransa’nın doyumsuz faşistleri dışında; savaş ve militarizm karşıtlığı gündemin ana maddesi haline gelmeye başlamış ve silahsızlanma politikaları öne çıkmıştı. Bu tablo içersinde, Türkiye’nin de bir demokrasi arayışı içinde olduğu, ancak çevresini kuşatan komşularının ise henüz bu aşamaya gelememiş oldukları dikkat çekmekteydi. Dolayısıyla, sıklıkla tanık olunan bir yanılsamanın tersine; Türkiye, 20. yüzyılı bir demokrasi yüzyılına taşımak konusunda Avrupa’ya öykünmek şöyle dursun, pek çok Avrupa ulusuna yol göstericilikte bulunduğu bir noktadaydı.

Ne var ki demokratikleşme konusundaki bu içtenlik ve istikrar, ne yazık ki ülkenin nesnel koşullarından kaynaklanan çeşitli engellerden de olumsuz yönde etkilenmekteydi. Ülkenin, özellikle de ekonomik, toplumsal ve kültürel koşulları, demokrasiyi yaygın ve yerleşik bir yaşam biçimi durumuna getirebilmek için, daha yapılması gereken bir çok yenilik ve değişiklik olduğunu gösteriyordu. Söylev’in okunduğu 1927 yılının ortam ve panoramasını kavramanın, yalnızca Söylev’i değil, fakat Türk Devriminin koşullarını kavramaya da katkı sağlayacağı düşüncesiyle, bazı temel göstergelere ana çizgileriyle bir göz atalım:

1927 Türkiye’si, ilk bakışta, yalnızca % 10,6’sı okur-yazar olan ve % 16,3’ü kentlerde oturan 14 milyon nüfuslu bir köylü toplumu görüntüsü vermekteydi. İstanbul, İzmir, Ankara, Adana, Bursa ve Konya dışında nüfusu 40 bini aşan kent yoktu. Çalışan nüfusun ezici bir bölümü tarım kesiminde üretim yaparken, başta sanayi ve ticaret olmak üzere diğer meslek kollarında istihdam edilenler yok denecek kadar azdı.

Tüm bu tarım ülkesi görüntüsüne karşın, ülke topraklarının yalnızca % 4,86’sı ekilmiş durumdaydı ve bu ekili alanların da % 89,5’i tahıl idi. Dolayısıyla bu genç tarım ülkesinde; pamuk, tütün, susam, afyon ve patates gibi sınaî bitkiler ya da baklagiller henüz eser miktarda üretim düzeyindeydi. Tarımda makineleşmenin “yüz dönüm başına 3 tarım makinesi” oranını aşamadığı dikkate alındığında, bu acı tablodan başka türlüsü de düşünülemezdi.

İlkel bir geçimlik üretim düzenini karşılayan bu koşullar elbette, sanayi sektörü için de geçerliydi. Sayıları 65 bine ulaşan sanayi kuruluşlarının yarısının etkinlik alanı, tarımsal sanayi idi. Kaldı ki bütün kuruluşların % 79’u, çalışan sayısının 3 kişiyi geçmediği küçük atölyelerden oluşmakta ve % 95,68’i de motor gücünden yoksun bir biçimde üretim yapmaktaydı.

Tüm bu koşullar, gençliğe bırakılan olumlu kazanım ve yapıtların yanında, onlara derin sorumluluklar da yükleyen ve çağdaşlaşmak için neyi aşmaları gerektiğini açık bir biçimde tanımlayan koşullardı. İç siyasal kavga, görece sona ermiş; Bağımsızlık Mahkemelerinin etkinliğine son verilmiş ve Mustafa Kemal Paşa ve kadrosu üstünlük gücünü tümüyle ellerine almışlardı. Şimdi sıra toplumu dünü, bugünü ve yarını açısından aydınlatmak ve tasarlanan köklü devrimlerin arkasına, toplumsal bir destek koyabilmekteydi. Büyük Söylev, bu amaç için çalışan en görkemli araçlardan birisi olacaktı.

SÖYLEV (1919-1927) ve DEMEÇLER (1928-1938) syf: 11-12

Neden Gençlik?

Barış Çetin — Tue, 19 May 2020 17:45:16 +0000

Gençlik kavramının özünde “gelecek” saklıdır. Özgür düşünme yeteneği dogmaların etkisi altında olmayan her genç, ufkun ötesini görme becerisine sahiptir. Toplumların çağdaşlaşmasında gençlerin büyük katkıları vardır. Değişimlerin hazırlayıcısı ve öncüsü çoğu kez gençler olmuşlardır. ATATÜRK; onların bu özelliklerinden dolayıdır ki, yüzü geleceğe dönük olan Türk devriminin korunması ve çağdaş değerlerle beslenerek geleceğe taşınması görevini gençliğe vermiştir. Onun aşağıdaki sözleri gençlerden beklentilerini yansıtması açısından son derece önemlidir:
Başımıza neler örülmek istenildiği ve nasıl karşı koyduğumuz ve daha doğrusu milletin arzu ve emellerine uyarak ve onun yardımıyla nasıl çalıştığımız görülmeli ve gelecek kuşaklar için ibret ve uyanış nedeni olmalıdır. Zaten her şey unutulur. Fakat biz her şeyi gençliğe bırakacağız, o gençlik ki hiçbir şeyi unutmayacaktır; geleceğin ümidi, ışıklı çiçekleri onlardır. Bütün ümidim gençliktedir.
Siz genç arkadaşlar, yorulmadan beni takibe söz vermişsiniz. İşte ben özellikle bu sözden çok duygulandım.
Yorulmadan beni takip edeceğinizi söylüyorsunuz. Fakat arkadaşlar, yorulmadan ne demek ? Yorulmamak olur mu? Elbette yorulacaksınız. Benim sizden istediğim şey yorulmamak değil, yorulduğunuz zaman dahi durmadan yürümek, yorulduğunuz dakikada da dinlenmeden beni takip etmektir. Yorgunluk her insan, her canlı için doğal bir durumdur. Fakat insanda yorgunluğu yenebilecek manevî bir kuvvet vardır ki, işte bu kuvvet yorulanları dinlendirmeden yürütür.
Sizler, yani yeni Türkiye’nin genç evlâtları, yorulsanız dahi beni takip edeceksiniz… Dinlenmemek üzere yürümeğe karar verenler asla ve asla yorulmazlar. Türk gençliği gayeye, bizim yüksek idealimize durmadan yorulmadan yürüyecektir.

Atatürkçülük (Birinci Kitap); s. 337-341.

Çin Elçisi General Ho-Yao-Su

Nurettin Demiral — Thu, 08 Aug 2019 10:20:17 +0000

Türk devriminin bütün Doğu dünyasının ilerleme ve gelişmesindeki rolü, Batı dünyasını kültür ve uygarlık yoluna yönelten Fransız devrimi kadar önemli ve etkilidir.

Devriminizin kıvılcımlarından çıkacak olan ateş, bütün Doğu uluslarını aydınlatacak, kamaştıracak ve gerçek nuru yaratacaktır.

Kemalizm, 1936

Bağımsızlık Savaşındaki Zaferler Hakkında

Nurettin Demiral — Sun, 04 Aug 2019 15:39:09 +0000

Baylar, Türkiye Büyük Millet Meclisi ordusunun Sakarya’da kazanmış olduğu meydan savaşı çok büyük bir meydan savaşıdır. Savaş tarihinde benzeri belki olmayan bir meydan savaşıdır. Bilirsiniz ki, büyük meydan savaşlarından biri olan Mukden meydan savaşı bile yirmi gün sürmemiştir. Onun için ordumuzun savaş tarihine bir örnek armağan eden bu zaferi kazanmış olmasından ötürü yüce kurulunuzu kutlarım.

Eylül 1921, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Arkadaşlar, bu Anadolu zaferi tarihte bir ulus tarafından bütünüyle benimsenen bir düşmanın ne denli güçlü ve canlandırıcı olacağının en güzel bir örneği olarak kalacaktır. Önümüze dikilen bütün engelleri birer birer yıkıp aştıktan sonra bugün artık Ulusal And’ın (Misak-ı Milli’nin) çizdiği sınırlar içinde mutlu, refah içinde ve özgür yaşamak için her ne gerekse hepsini sağlayacağız. Her köşesini kurtarmak için seve seve canlar verildiği ve çocuklarımızın kanıyla sulanmış yurdumuzun ufkunda artık barışın tatlı güneşi doğmakta gecikmeyecektir.

Nisan 1922, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Bu ulusun gençlerinin özverileri, kahramanlıkları için bir değer ölçüsü bulunamaz. Erlerimiz hakkında yeni bir şey daha söylemek isterim: Kahraman Türk eri Anadolu savaşlarının anlamını kavramış, yeni bir ülkü ile savaşmıştır.

Eylül 1922, Nutuk

Baylar, ulusumuz tek bir insan gibi gösterdiği sarsılmaz birlik ve çabayla bu başarıyı kazanmıştır. Ulusumuzun barış içinde de, barıştan sonraki işlerde de aynı destek, çaba ve birliği göstererek bu zaferi tamamlayacaktır. Bu zafer bize bir olanak sağlıyor; biz bu olanağı ülkemizin, ulusumuzun aydın, mutlu ve refah içinde geleceği için kullanacağız.

Ekim 1922, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Ulus; ulusun sanat ruhu, sanatı, müziği, edebiyatı ve bütün güzel sanatları bu kutsal savaşın tanrısal ezgilerinin sonsuz bir yurt aşkının kendinden geçirici, coşkunluğuyla her zaman şakımalıdır.

Ağustos 1923, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Baylar, Afyonkarahisar-Dumlupınar meydan savaşı ve onun son evresi olan 30 Ağustos çarpışması Türk ulusunun en önemli bir dönüm noktasıdır. Ulusal tarihimiz çok büyük, çok parlak zaferlerle doludur. Türk ulusunun burada kazandığı zafer kesin sonuçlu, bütün tarihe, yalnız bizim tarihimize değil, dünya tarihine yeni bir akım vermekte kesin olarak etkili olmuş bir meydan savaşı hatırlamıyorum. Kuşku yok ki, yeni Türk devletinin, genç Türk Cumhuriyetinin temeli burada atıldı. Sonsuza dek varlığı burada taçlandırıldı. Bu alanda akan Türk kanları, bu göklerde uçuşan şehit ruhları devletimizin, Cumhuriyetimizi sonsuza dek koruyacaklardır.

Ağustos 1924, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Bir İnönü meydan savaşı devrim tarihimizin çok önemli, çok verimli bir sayfasıdır. Bizden sonra gelecek olanlar bu sayfayı irdeleyip inceledikçe Türk devrimini yapan bugünkü Türk ordusunu ve bu orduyu bağrından çıkaran Türk topluluğunu elbette saygıyla anacak ve değerini kabul edecektir.

Ocak 1925, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Her evresiyle düşünülmüş, hazırlanmış, yönetilmiş ve zaferle sonuçlandırılmış olan bu savaşlar, Türk ordusunun, Türk subay ve komutanlarının yüksek güçlerini ve kahramanlıklarını tarihte bir kez daha saptayan yüce bir eserdir.

Ekim 1927, Nutuk

“Yurt toprağını kanını akıtarak ve yaşamını vererek karış karış savunan Mehmetçiğin hakkını ben evliyalara kaptıramam” Bazı kimseler benim bu davranışıma kamunun inancını inciten yolsuz bir davranış gözüyle bakmış olabilirler. Ama hele yurdun savunmasında evliyaların, yatırların güvenilecek güçlerinin etkin olamayacağını hatırlatmayı artık zorunlu buluyorum.

Atatürk’ten 20 Anı, Mehmet Ali Agakay

Türk Devriminde Güdülen Yöntem

Nurettin Demiral — Sat, 03 Aug 2019 11:07:18 +0000

Bağımsızlık savaşı ve Türk devrimi, her atılımında ulusumuzun yüksek siyasal ve uygar karakteri ile ülkeyle ilgili düşüncelerindeki bilinçli birliğe dayanarak başarı kazanmıştır. “Cumhuriyet hükümetinin gördüğü işler, ancak ulusumuzun bu yüksek ahlak ve huyunda dayanak bularak her gün verimli bir eserini ortaya koyabilmektedir. Dün ve bugün olduğu gibi yarın da, ülke ve ulus için tek güç mutluluk ve refah kaynağı olan devrim ilkelerinin ve cumhuriyet rejiminin uygulanmasında düşünce ve el birliğinin belirtileri görülecektir.

Aralık 1922, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri

Birçok ulusun kurtuluş ve yükseliş savaşında kızgın, öfkeli oldukları görülmüştür. Ama bu öfke Türk ulusunun bilinçli öfkesine benzemez.

Kasım 1925, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Türkün ata yurduna ve Türkün bağımsızlığına saldıranlar, kimler olursa olsun, onlara bütün ulusça silahlı olarak karşı çıkmak, onlarla savaşmak gerekiyordu. Ancak bu önemli kararın bütün gereklerini ve zorunluluklarını ilk günde söyleyip belirtmek elbette uygun olmazdı. Uygulamayı birtakım evrelere ayırmak ve olaylardan yararlanarak ulusun duygu ve düşüncelerini hazırlamak ve adım adım ilerleyerek amaca ulaşmaya çalışmak gerekiyordu. Beliren ulusal savaş, dıştan saldırıya karşı yurdun kurtuluşunu tek amaç saydığı halde, bu savaşın, başarıya ulaşıldıkça, ulusal iradeye dayanan yönetimin bütün ilkelerini ve biçimlerini evre evre bugünkü döneme kadar gerçekleştirmesi doğal ve kaçınılmaz bir tarih akışı idi. Bu kaçınılmaz tarih akışını gelenekten gelen alışkanlığı ile hemen sezinleyen padişah soyu ilk andan başlayarak ulusal savaşın acımasız bir düşmanı oldu. Bu kaçınılmaz tarih akışını ben de gördüm ve sezinledim. Ama, baştan sona, bütün evreleri kapsayan sezgilerimizi ilk anda bütünüyle açığa vurmadık ve söylemedik. İleride olabilecekler üzerine çok konuşmak, giriştiğimiz gerçek ve maddi savaşa boş kuruntular niteliğini verebilirdi ve dış tehlikenin yakın etkileri karşısında üzüntü duyanlar arasında da, geleneklerine, düşünme yeteneklerine, ruhsal durumlarına uymayan olası değişikliklerden ürkeceklerin ilk anda direnmelerine yol açabilirdi. Başarı için pratik ve güvenilir yol, her evreyi zaman geldikçe uygulamaktı. Ulusun gelişmesi ve yükselmesi için esenlik yolu bu idi. Ben de böyle yaptım. Ancak bu pratik ve güvenilir yolu, yakın çalışma arkadaşlarım olarak tanımış kişilerden bazılarıyla aramızda, zaman zaman, görüşlerde, davranışlarda, yapılan işlerde beliren temelli ve ikinci derecede anlaşmazlıkların, kırgınlıkların ve hatta ayrılıkların da nedeni ve açıklaması olmuştur. Ulusal savaşa birlikte başladığımız yolculardan bazıları, ulusal yaşamın bugünkü cumhuriyete ve cumhuriyet yasalarına kadar uzanan gelişmelerinde, kendi düşünce ve ruh yeteneklerinin kavramasının bitince bana direnmeye ve karşı çıkmaya başlamışlardır. “Bu son sözlerimi özetlemek gerekirse, diyebilirim ki, ben, ulusun vicdanında ve geleceğinde sezdiğim büyük gelişme yeteneğini bir ulusal sır gibi vicdanımda taşıyarak yavaş yavaş bütün toplumumuza uygulatmak zorundaydım.

1927, Nutuk