Şimdi bu gençlerin hemen hepsi aynı okullarda okudular. Aynı
koşullarda ya da yakın büyüdüler. Yıllardır aynı konuları konuşuyor,
paylaşıyor, tartışıyorlar. Ama yine de, Zübeyde Hanımın sorularıyla aynı
anlama gelen sorular var onların da içinde, bazen dayanamayıp
açıkladıkları!…
Neler söylüyor bu genç adam arkadaşlarına?
-Padişahlık yıkılmalıdır, yıkılacaktır, diyor.
-Ordu yeniden kurulmalıdır, diyor.
-Balkan ordularının birleşmesi bizim için tehlikelidir, diyor.
-Yeni bir yönetim biçimi, yeni bir ordu, yeni bir toplum, diyor.
Bunlar onun emelleri. Ama onun emellerine, arkadaşlarının hayalleri
bile ulaşamamıştır anlaşılan. Bu Fatih’in yakınlarına söylediği bir gerçekti
vaktiyle. Biri doruklara yükselirken, öbürleri yamaçlarda çabalıyordu.
Bir akşam Selânik’te, Beyaz Kule gazinosunda, bu emeller
doğrultusunda heyecanlı tasarımlar açıklanırken coşkusunu saklayamayan
genç Mustafa bir arkadaşına, ‘’Seni harbiye nazırı yapacağım, seni de
hariciye nazırı…’’ diye bildirdi. Böyle mevki ve makam dağıtmaya başlayınca,
bunun hoş bir şaka olduğunu sanan biri, bu şakaya yanıt vererek, ‘’Peki bizi
bu makamlara getirebilmek için sen ne olacaksın? Yoksa padişah mı?’’ diye
sorunca, o, ciddiyetle ve kahkahalarla ‘’Yoo, hayır! Ondan da önemli.’’ yanıtını
verdi. Bu olmayacak duaya, şakayla karşılık amin diyenler, ürküp susanlar…
Ama o akşam ciddiye almadıkları bir gerçek! Çok da haksız sayılmazlar.
Ama benim anlayamadığım, günün birinde, o neşeli akşam
sofralarında, arkadaşlarına verdiği bu cür’etli sözlerin hemen hepsi bir bir
gerçekleşmeye başlayınca, aynı arkadaşlar acaba neden bozuluyorlar,
şaşırıyorlar, öfkeleniyorlar ve korkuyorlardı?
O, bu yakın dostlarına hiç yalan söylememiş ki… Her şey ortada işte!

Nezihe Araz

Nezihe Araz; Mustafa Kemal’in Ankara’sı, İstanbul, 1994, s. 77-78.

Nezihe Araz, Mustafa Kemal’in Ankarası, İstanbul: Dünya Yayıncılık 1998, s. 34