Milli Eğitimin bu genel görevinden sonra ilk bilgileri alan çocukların san’at, ticaret, tanm vs. gibi hayatı besleyen ve kuvvetlendiren işlerde başarılı olacak şekilde hazırlanmaları gerekir… Sanat ve meslek adamları yetiştirmek görevdir. Ancak yalnız ve kendimize yönelik ve kendimiz için gerekli olan şeyleri bilmek yeterli değildir. Milletin çocuğu olarak kalmak iyi bir şeydir. Ancak çocuklarımızın önemli bir bölümü bütün insanlık toplumunu tanımak zorundadır. Yavrularımızdan yetiştirebildiğimiz kadarını yüksek öğrenime göndermek gereklidir. Liselerimizde yüksek öğrenime ve üniversiteye adaylar hazırlanır.

Türkiye’de öğrenimin esası birdir. Medrese öğrenimi kalktıktan sonra meslek öğrenimindeki yakınlıklar başlayıncaya kadar vatandaşları tek okul sistemi altında yetiştirmek kuralı konmuştur. Hangi mesleğe girecek olursa olsun, bütün vatandaşlar öğrenim dönemlerinin baş tarafını bir ve ortak programlar üzerinden yaparlar. Bu, Cumhuriyetin büyük eseridir.

Okul çağını geçirmiş vatandaşlar için halk okulları, kurslan vardır. Meslek kursları ayrıca faydalı olur. Kütüphaneler ve müzeler milli kültür için büyük değerde kurumlardır. Milli Eğitim bunlar üzerinde esaslı görev sahibidir. Türk Milli Eğitiminde, Türk tarihi bilgisi her zaman daha da esaslı yer almalıdır. Milli Eğitim bakanlığımız bu girişimi gerçekleştirmek yolunda durmaksızın çalışır.

Bu konuda Milli Eğitimimiz için Büyük Milli Reisimizin bir ifadesini tekrarlamak faydalı olacaktır:

“Eğitim ve öğretimde izlenecek yolu, bilgisi insan için fazla bir sûs, bir hükmediş aracı veya manevi bir zevkten daha çok maddi hayatta başarılı olmayı sağlayan uygun ve üretilebilir bir cihaz haline getirmektir”.

Medeni Bilgiler, 389-390

Yasalar, milletin bunlan yapmak görevi ile seçtiği meclisin eseri olduğu için milletin arzusunun da sonucudur. Ülkede millet arzusunun egemen olmasını isteyen, huzur ve güven arayan vatandaşlar devletin yasalarına saygı gösterenlerdir. Böyle vatandaşlar bizzat saygıya layıktır.

Medeni Bilgiler, S. 302

Bir vekilin emrindekinin yasaya aykın hareketinden veya yanlış ve zararlı bir siyaset izlemesinden sorumlu olması, bu yolsuz hareketi bilmesi halinde suçlu ve sorumlu hakkında meselenin içeriğine göre soruşturma yapmaya zorunlu olması demektir. Vekile ancak bilgisine rağmen, bu görevini yapmadığı zaman sorumluluk düşer. Yoksa bazı yanlış anlayanlann görüşleri gibi ülkenin içinde veya dışında herhangi bir memurun yalan söylediği bir hata veya suçtan doğacak sorumluluğun, memurun mensup olduğu bakanlığın bakanına yöneltilmesi hiç bir zaman doğru olamaz.

Milletvekillerinin sorumluluğu, kendilerine çalışma yetkisi vermiş olan Büyük Millet Meclisine karşı ortaya çıkar.

Milletvekillerinin görev ve sorumlulukları ayn bir yasa ile belirlenir.

Milletvekilleri hakkında kişisel hareketlerinden dolayı yapılacak soruşturma ve işlemler, milletvekilleri hakkındaki kurallara tabidir. Görevlerinden dolayı milletvekilleri için üç tür sorumluluk vardır. Bunlann aşağıdaki iki esas üzerinde açıklanması uygundur:

Siyasi Sorumluluk

Bu sorumluluk hükümetin ortak siyasetine veya bir milletvekilinin kendi görev ve yetkisi içerisindeki çalışmaya ait olabilir. Her iki değerlendirmeye göre ya tüm hükümet veya işin ilgilisi olan milletvekili, Meclis huzurunda sorguya çekilir. Bu işleme “gensoru” denir, gensoru yöntemi Meclisin iç tüzüğünde yazılıdır. Bu kitabın Meclis konusunda da buna ilişkin açıklama verilecektir. Konuyla ilişkisi olan milletvekilleri fikir ve eylemlerini savunduktan ve durum Meclis tarafından görüşüldükten sonra Büyük Millet Meclisi’nin çoğunluğu güvensizlik oyu verirse meselenin içeriğine göre ya bütün Bakanlar Kurulu veya tek milletvekili istifa etmek zorunda kalır. Siyasi sorumluluğun sonucu, Büyük Millet Meclisinin en esaslı haklanndan birisi olan işbu milletvekilliği düşürme cezasına uğramaktır.

Milletvekillerinin Vekilliklerinin Düşürülmesi Ne Demektir?

Burada önemle dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Görevinden bu şekilde düşürülmüş olmak, hiçbir hükümet veya milletvekili için onursuzluğu ve hiçbir manevi eksikliği gerektirici olamaz. Bu olay o an için devlet işinin idaresinde Meclisle hükümet arasında düşünce uyumu olmadığını tespit etmekten ve milli iradenin egemenliğini göstermekten oluşmaktadır. Bu yol ile görevinden düşürtülmüş bir milletvekilinin az veya çok zaman sonra yeniden vekillik makamına gelmesi, her zaman olmuştur. Az veya çok değişen durum ve koşul, aynı kişinin hatta yine aynı Meclisin güveni altında başanlı işler görmesini mümkün kılacak ortamı hazırlarlar. Eğer bir vekilin Yüce Divana gönderilmesine Büyük Millet Meclisi karar verir veya bir vekil yasal olarak milletvekilliği sıfatını kaybederse bu durum aynı zamanda vekâlet mevkiinden de düşürülmesine sebep olur. Bu durumu siyasi sorumluluk sonucunda meydana gelecek düşüş ile karıştırmamak gerekir. Yine de Meclis tarafından suçlanarak Yüce Divana gönderilmesinden dolayı vekilliği düşen bir vekil de mahkemede beraat ederse tekrar onurunu kazanır ve yalnız siyasi sorumlulukla vekillikten çekilmiş bir kişi gibi yeniden her göreve hazır bulunur.

“Cumhurbaşkanı sıfatıyla, Cumhuriyetin yasalarına ve milli egemenlik esaslarına uymak, saygı göstermek ve bunları savunmak, Türk milletinin mutluluğuna sadakatle ve bütün gücümle çalışacağıma, Türk devletine yönelecek her tehlikeyi tüm gücümle engelleyeceğime, Türkiye’nin şan ve şerefini koruyacağıma ve yücelteceğime ve üzerime aldığım görevime kendimi adamaktan ayrılmayacağıma söz vererek, ant içerim ’.

Cumhurbaşkanı devletin başıdır. Milletvekilleri arasından seçilmiş olmasına rağmen Meclis görüşmelerine katılamaz, oy da veremez. Cumhurbaşkanının hak ve görevleri şunlardır:

1. Meclis üyeleri arasından Bakanlar Kurulunu vücuda getirmek ve bunun için Başbakan seçerek onun tarafından seçilecek diğer vekillerin atamalarını onaylamak ve Meclise sunmak.

2. Gerek gördükçe Bakanlar Kuruluna başkanlık etmek.

3. Devlet başkam sıfatıyla resmi törenlerde Meclise başkanlık etmek.

4. Her yıl Meclis açılışında hükümetin geçen yılki çalışmasına ve o yıl alınması uygun görülen önlemlere ilişkin bir nutuk söylemek (bunu Başbakana da okutturabilir).

5. Meclisin kabul ettiği yasaları on gün içerisinde duyurmak ve duyurulmasını uygun görmediği yeni yasaları bir daha görüşülmek üzere nedenleri ile birlikte on gün içinde Meclise geri göndermek (iade etmek) (anayasa (Teşkilatı Esasiye ve Bütçe yasaları iade edilemez); iadeden sora Meclisin kabulünde ısrar ettiği yasalan bir daha yetkisi olmaksızın duyurmak.

6. Yabancı devletlere siyasi temsilciler göndermek ve yabancı siyasi temsilcileri kabul etmek.

7. Başbakan ile işin ait olduğu diğer bir bakanın veya bakanların imzası ile hazırlanan kararları çıkarmak.

8. Meclisin manevi şahsiyetinde bulunan Başkumandanlığı temsil etmek. Seferde Bakanlar Kurulunun resmi yazısı üzerine başkumandanı atamak ve tayin etmek.

9. Hükümetin resmi yazısı üzerine sürekli sakatlık veya ihtiyarlık gibi kişisel sebeplerden dolayı belirli kişilerin cezalannı indirmek veya hafifletmek (Büyük Millet Meclisi tarafından suçlanarak hapis cezasına çarptırılan milletvekilleri hakkında bu yetki yoktur).

Medeni Bilgiler, S. 267-268

Medeni Bilgiler, S. 266

O tarihten önce milletin her türlü hakkı padişahın keyfi yönetimine tabi idi. Ülke içinde vatandaşlann canı, malı ve onuru güven altında değildi. Vergiler yasa dışı, keyfi olarak tahsil edilirdi. Devlet geliri ülkenin yükselmesine ve yaşamasına yarayacak işlere değil, padişahların şahsi arzusuna hizmet edecek işlere ve sarayın bitip tükenmeyen eğlencesine harcanırdı. Kendilerini sultanlara beğendiren bilgisiz ve ortalığı karıştıran insanlara sınırsız, sayısız hediyeler verilir ve bağışlarda bulunulurdu. Bu israflara hâzinenin gücü yetişmezdi. Aşın faiz ve komisyonlar ile sürekli borçlar yapılırdı. Bugün hala omuzlarımızda taşıdığımız “Düyunu Umumiye” belası, padişah yönetimlerinin bize miras bıraktığı ağır bir yüktür. O zaman ticaret serbest değildi. Tanm, devlet işleri arasında adı bile bulunmayan bir mesele idi. Yol ve okul işleriyle hiç meşgul olmazlardı. Millet ve halk kavramı yoktu. Adalet, medreselerde okumuş bilgisiz ve rüşvet alan kadılardan kurulu şer’i (şeriata dayalı) mahkemeler tarafından dağıtılırdı. Askerin durumu çok kötüydü. Ordu şimdi olduğu gibi, vatandaşların isteyerek sancağı altına koştuklan bir onur ve vatan kurumu değil, bir işkence yuvası idi. Saray, bazı halk sınıflarına, bazı yöreler halkını bu güç yetirilemez hizmetten ayn tutulmak (muaf olmak) ayrıcalığını vermişti. Askerlik hizmetinin süresi belli değildi. On seneden fazla silah altında kalan vatan yavrulan vardı. Bunlann önemli bir kısmı baskı yönetiminin düzensiz, anlayışsız siyaseti yüzünden sürekli olarak isyan halinde bulunan Yemen’de, Arabistan ve Afrika çöllerinde ve Arnavutluk’ta can veriyorlardı.

Ülkenin dış siyaseti daha acıklı bir trajik manzara arz ediyordu. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun son çağlannda devletin bağımsız bir dış siyaseti yok gibi idi. Son zamanlarda hükümet yabancı nüfuzu altında bulunuyordu. Osmanlı Hükümetini, zaman zaman, Moskova, Viyana ve Londra saray lan kumanda ediyordu. Vezirler ve bakanlann her birinin yabancı devletlerden her hangi birine taraftar olduğunu söylemek gösterişli bir tanınmışlık ifadesi olurdu. Ayrı bir bölümde açıklanacak olan kapitülasyonlar yüzünden devletin yapısı adli, mali, ekonomik yaralarla yıpranmıştı. Her konuda ayncalıkları olan yabancılar ve Türkler aleyhine bir çok serbestileri (muafiyetleri) ve ayncalıklan bulunan uyruğunun Türk’ten başka öğeleri refah içinde yaşıyorlar, kazanıyorlardı. Bu ölüm havası içinde uyuşan milli yapıdan tek tük yetişen vatanperver ve özverili öğeler vardı. İşte bunlann hafif baskısı Abdülhamit’i kişisel güven kaygısı ile 1877 Anayasasını (Kanunu Esasisini) kabule götürmüştü. Bu yasa, baş tarafta yaptığımız Anayasa (teşkilatı esasiye) tanımına uyacak içerikten çok uzaktı. Ancak o sırada imparatorluğun yenilgi ile sonuçlanan Rus savaşından sonra ülkenin düştüğü kötü durumdan faydalanan padişah tekrar babalarının yolunu tuttu. Anayasa (“Kanunu Esasi”) ortadan kaldırıldı ve bunun düzenlenmesinde öncü olan vatan çocuklanndan acı bir şekilde intikam alındı. Üzüntü ve sıkıntılara yol açan evrelerini biraz önce yukarıda anlattığımız baskı dönemi daha ağır bir kâbus halinde egemen olmaya başladı.

1908 yılında Rumeli’de başlayan milli ihtilal sonucunda 1877 Anayasası (Kanunu Esasisi) yeniden yürürlüğe konuldu. Bir yıl geçmeden padişahın Anayasa (Kanunu Esasi) aleyhine gerçekleşen yeni bir ihaneti ortadan kaldırıldı (31 Mart Olayı).

Milletin ve hükümetin karşılıklı hak ve görevlerini oldukça ve daha iyi sayılacak bir şekle sokan değişiklik ile yasa yeni baştan düzenlendi. Bir süre sonra bazı maddeler üzerinde tekrar değiştirilen noktalar oldu; meşrutiyet döneminin bu Anayasası (Kanunu Esasisi) Anadolu’da yeni milli devletin kurulduğu tarihe kadar yürürlükte kalmaya devam etti.

Dünya savaşından sonra, imza edilen ateşkes (mütareke) sonucunda ülkemizin büyük bir kısmı elden gittikten başka bugünkü vatanımızın önemli parçaları da düşman ordulan tarafından işgal edilmişti. Ordumuzun silahları ve cephanesi yabancılar tarafından toplanarak ülke dışına gönderiliyor ve denize atılıyordu. Galip devletlerin teklif ettikleri yeni anlaşmaya göre (Sevr) 19’uncu yüzyıl diplomasisinin “Doğu Meselesi” adını verdiği engel, artık kapanıyor, kökleri en eski insanlık tarihinin derinliklerinde bulunan Türk Milletinin son ve tek bağımsız devleti yıkılıyordu…

Gerçekten, yabancı işgali altında bulunan o zamanki devlet merkezi olan, İstanbul’da bulunan padişah Anadolu’da başlayan milli karşı koymayı kırmak için düşman kuvvetleriyle birleşerek Meb’usan Meclisini bastı ve mevcut Anayasaya (Kanunu Esasiye’ye) en ağır ve en son darbeyi indirdi. Bu durum üzerine Ankara’da milli egemenlik temeli üzerine yeni ve taze bir Türkiye Devleti’nin merkezi kuruldu. 23 Nisan 1920 tarihinde toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi ilk işleri arasında şu esasları kabul etti ve duyurdu:

“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Büyük Millet Meclisi milletin gerçek ve tek temsilcisidir. Yasama yetkisi ve yürütme kuvveti Büyük Millet Meclisi’hdegerçekleşir ve toplanır”.

Medeni Bilgiler, S. 262-263-264-265

Bununla birlikte, piyade, süvarisiz, topsuz ve diğer silahlar ve araçlar olmaksızın bir ordu meydana getiremez. Ordu, yönlendirme ve yönetme noktasından ve bir de savaş noktasından küçük, büyük birtakım birliklere ayrılır. Bu birlikleri sırasıyla sayalım; Takımlardan oluşan bölük, bölüklerden oluşan tabur, taburlardan oluşan alay.

Süvari, topçu ve diğer sınıflarda da aynı birlikler vardır. Piyade, süvari, topçu vs. ile yardımcı sınıflardan kurulan birlik, tümendir. Ondan sonra kolordu gelir, üç tümenlidir; gerektiğinde daha çok tümenli de olur. En büyük birlik ordudur.

Bir ülkenin kuvvetine ve savaş cephesinin sayı ve durumlarına göre ordular kurulur. Her birliğin kumandanı vardır: Bölük kumandanı, tabur kumandanı, alay kumandanı vs. Bütün seferi ordulan idare eden kumandana Başkumandan denir. Tümen ve ondan daha büyük birliklerin kurmay subayları vardır; ordunun kurulması, talim ve eğitimi ve savaş işleriyle uğraşır. Ordunun lojistik malzeme ve araç gereçlerini, Milli Savunma Bakanlığı hazırlar. Barışta, başkumandanlığı Cumhurbaşkanı temsil eder. Ancak, gerçekte başkumandanlık görevini Cumhurbaşkanını temsilen Genelkurmay Başkanı yerine getirir. Barışta, ordu kumandanlan da, ordu müfettişi adını alırlar.

Medeni Bilgiler, 229- 230

Hükümetin düşüncesi, ülkenin düşüncesini temsil etmelidir. Hükümet, ülkenin düşüncesini anlayabilmek için bu düşüncenin ortaya çıkmasına elverişli durum yaratan araçlara sahip olmalıdır. Gerçi hükümet, seçim zamanlarında milletin düşüncelerinin farkında olur; seçilen meclisler de milletin düşüncesini temsil ederler. Ancak seçim zamanlarında milletin açıkça gösterdiği düşünceler, değişmeden kalmaz. Bu sebeple, meclislerin bu düşünceleri temsil edebilmesi çok zaman devam etmez. Kamuoyu milletin içinden taşan bir çeşitli düşünceler denizidir. O denizde çeşitli cereyanlar, çeşitli tartışma dalgalan yaratır. Kamuoyu, ruhsal bir dünyadır. Orada cereyan eden düşünce mücadelesi, dikkatli gözlerden gizli kalmaz.

Eski demokrasilerde bu düşünce mücadelesi bütün vatandaşlann, her gün bir arada toplanarak yaptıklan toplantılarda ortaya çıkıyordu. Bugün vatandaşlann sayıca çokluğu ve medeni hayatın vatandaşlara yüklediği günlük işler, onlann maddeten ve her gün bir arada toplanmalanna olanak bırakmamıştır. Bu sebeple kamuoyu ideal bir dünya olmuştur ki, bu dünyadatoplumun tümüne ait işlerin eleştirisi şu özellikleri gösterir.

a. Eleştiri ve tartışma tamamen hürdür. Bu hürriyet, herkes tarafından, hiç kimsenin etkisi olmadan, kendi kendine kullanılır. Hükümeti ve Meclisi dikkatli bulunduran eleştiri hürriyetidir.

b. Kamuoyunun eleştiri hürriyeti, başlıca birçok yayın ile olur. Yayıncılık, kötüye kullanıma engel olur ve hükümeti, araçlann görevlerini doğru yapmaya zorunlu kılar. Yayıncılık en etkili kontrol araçlanndandır. Bu noktada “eleştirinin kolay ve ancak yapmanın, güç olduğu gerçeğinin unutulmaması gerekir. ” Onun için:

c. Toplumun tümünün iyiliği fikri, her türlü eleştirilere ve tartışmalara her zaman egemen ve esas tutulmalıdır. Kayrılan düşünceler, toplumun tümünün iyiliği adına ortaya atılmalıdır. Bu düşünce, hareket noktası olunca eleştiri ve tartışma devletin de iyiliği adına yapılmış ve vatandaşların sosyal ve siyasi eğitimlerini yükseltmeye hizmet etmiş olur.

d. Toplumun tümüne ait işleri eleştiri hürriyeti, hükümet ile millet arasında bir anlaşma ortamı meydana getirir. Hükümet yayıncılık aracılığıyla kamuoyunu anlar ve gerektiğinde gerekli olan belgelerle onu aydınlatır. Hükümetin milleti ve milletin hükümeti anlaması bunların tek beden olmalarını ve kalmalannı sağlar.

Medeni Bilgiler, S. 91-92

a. “Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir

b. “Türkiye Büyük Millet Meclisi, milletin tek ve gerçek temsilcisi olup, millet adına egemenlik hakkını kullanır’

c. “Yasama ve Yürütme kuvveti Büyük Millet Meclisinde toplanır ve gerçekleşir. ” Bizim görüşümüze göre siyasi kuvvet, milli irade ve egemenlik, milletin birlik halindeki ortak kişiliğine aittir, birdir, bölünemez ve aynlamaz ve başkasına verilemez. Millette olduğu gibi, onun temsilcisi olan tek mecliste bir yere toplanmıştır. Yani bölünmesi teorisi bizim için esas değildir. Buna göre; Türk milletinin yönetim şekli birlik teorisi esasına dayalı olan bugünkü devlet şeklimizdir. Bu şekilde Büyük Millet Meclisi, millet adına egemenlik hakkını kullanır; Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu onun içinden çıkar. Egemenlik birdir, kayıtsız şartsız milletindir. Devlet kuruluşlannın en uygunu budur. Yalnız görevler şu şekilde gördürülür.

d “Meclisyasama yetkisini bizzat kullanır”.

e. “Meclis, yürütme yetkisini, kendi tarafından seçilmiş Cumhurbaşkanı ve onun atayacağı bir Bakanlar Kurulu eliyle kullanır. Meclis, hükümeti her zaman kontrol edebilir ve düşürebilir.”

f “Yargı balda millet adına, usul ve kanunlar çerçevesinde bağımsız hakimler tarafından kullanılır”.

Medeni Bilgiler, S. 59-60

1. Egemenlik neden oluşmaktadır? Egemenlikte ne vardır? Sınırları nedir? Egemenliğe dayalı hangi işler hukuken yapılabilir? Bu, devletin egemenliği meselesidir. Bu meselede devlet içerideki dayanağından, milletten ayn olarak soyut tasavvur edilmekte ve böylece siyasi kuvvetinin tabiat ve sınırlan tayin ve tespit edilmek istenmektedir. Devletin siyasi kuvveti, sinesinde var olan bireylerin ve topluluklann, varlığı dolayısıyla sınırlanmıştır, ne derece sımrlandmlmıştır? Bunu, kamu hukuku belirler. Devletin diğer devletlerin ve kendi örgütüne dâhil olmayan diğer şahıslann, varlığı dolayısıyla egemenliğinin derecesini de devletler hukuku gösterir. Bu nedenle, devletin egemenliği meselesi, tam anlamıyla, bir temel hukuk meselesi değildir.

2.Egemenlik meselesinin ortaya koyduğu ikinci temel mesele, devlette, devlet içinde egemenlik meselesidir. Bu doğrudan doğruya temel hukukla ilgilidir. Kamu hukukunun ve devletler hukukunun sınırlarını belirleyen egemenlik, kime aittir? Şunu söylemek gereklidir ki; devlet, bir hukuksal kavramdır. Gerçekte idare edenler egemenliği kullanırlar. O halde, devlette idare edenler kimler olmalıdır? Siyasi kuvvetin yasal olabilmesi için, devletin, soyut egemenliği, gerçekte kime verilmelidir? işte bu sorulara cevap veren, demokrasi ilkesidir.

Medeni Bilgiler, S. 51