Harf İnkılabı – Atatürk Sitesi

Türk Dili

Nurettin Demiral — Sat, 25 Jul 2020 14:40:47 +0000

Bizim âhenkli, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini gösterecektir. Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde bulunduran, anlaşılmayan ve anlamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak ve bu lüzumu anlamak mecburiyetindesiniz. Anladığınızın izlerine, yakın zamanda bütün dünya şahit olacaktır. Buna kat’i şekilde eminim.

1928 (Atatürk’ün M.A.D., s. 26)

Hece ve Alfabe

Nurettin Demiral — Sat, 25 Jul 2020 14:20:40 +0000

Şurasını tecrübe ile ifade edeyim ki, hece ve alfabe yeniliği hakikaten çocukları güçlüklerden kurtaran, onlara küçük yaşta muvaffakiyet lezzetini tattıran en etkili vasıtadır. İnsanlar arasında kolay ve hevesli okumak vasıtasının temin edilmesi, hem millî gelişmeye hem de milletler arasında anlaşmaya çok hizmet eder.

1929 (Atatürk’ün T.T.B.IV, s. 543)

Başöğretmen

Barış Çetin — Wed, 13 May 2020 18:09:09 +0000

Kurtuluş Savaşı yurdun düşmanlardan temizlenmesini sağlamış, ancak gerçek kurtuluşu sağlamamış sadece buna giden ortamı hazırlamıştır. Çünkü gerçek kurtuluş ancak ülkenin işgal gibi bir felâketi yaşamasına neden olan etkenlerin tamamen ortadan kaldırılmasıyla sağlanabilirdi. Bu ise Türk insanının işgallerin de gerçek nedeni olan cehalet, geri kalmışlık ve yoksulluktan kurtulması,hurafelere dayalı yanlış inanış ve anlayışların yerini sağlıklı, bilimsel ve üretken bir anlayışa bırakmasıyla mümkündür. Cehalet, sadece Türk halkının değil insanlığın
en büyük düşmanıdır. Yukarıdaki bu görüşler, ATATÜRK’ün düşünceleri olup onun eylemlerine yön vermiştir. Kurtuluş Savaşı devam ederken büyük bir kararlılıkla eğitim seferberliğini başlatmış olması, savaş sonrasında ise Kurtuluş Savaşı’nın başkomutanının, çağdaşlaşma savaşının başöğretmeni olması bu düşüncelerin doğal bir sonucudur. ATATÜRK için başkomutanlık bağımsızlığa giden yolda gerekli olan bir araçtı. Asıl amaç Türk ulusunu uygarlığa taşıyacak başöğretmenlikti. Aşağıdaki anekdot, başöğretmenin cehalete karşı başlattığı mücadeleyi yansıtan güzel bir örnektir:
Kurtuluş Savaşı zaferle sona ermiş, vatan ve millet kurtulmuştu. Bazıları sanıyordu ki ATATÜRK’ün önderlik rolü artık bitmişti. Hâlbuki onun kalbinde Türk milletinin yüzyıllardan beri şifa bulmayan yaraları kanıyordu; ana vatandan düşmanı kovmakla her şey tamam olmuyordu, o tekrar gelebilirdi. Bunun önüne geçmek için kökleri içimizde olan sebepleri de yok etmek gerekirdi. ATATÜRK en büyük derdin, halkın cahilliği olduğunu görüyor, onun kafasını aydınlatınca hızla yükseleceğini biliyordu.
O sırada arkadaşlarından biri sordu:
-İşte memleketi kurtardınız. Şimdi ne yapmak istersiniz?
-Millî Eğitim bakanı olarak millî kültürü yükseltmeye çalışmak en büyük emelimdir.
Millî Eğitim bakanı olmadı, cumhurbaşkanı oldu. Fakat bütün devrimler gibi eğitim devrimi de onun eseridir.
Halkın kültür bakımından yükselmesine başlıca engel, Arap harfleriydi. ATATÜRK, 1927’de kararını verdi, 1928 kış ayları hazırlıkla geçti. Ağustosun dokuzunda Perşembe günü İstanbul’da Sarayburnu’nda bir toplantıda halkla konuştu ve kararını bildirdi; Lâtin harfleri kabul edildi. Savaşta başkumandanlık eden ATATÜRK, “Başöğretmen” oldu. Seyahat ettiği yerlerde halkı imtihan etti ve dersler verdi.

Banoğlu; s. 92-93.

Türk Harfleri

Nurettin Demiral — Sun, 04 Aug 2019 12:04:34 +0000

Kültürel ve toplumsal alanda başardığımız işler Türkiye Cumhuriyetinin ulusal görünüşünü kesin çizgilerle ortaya çıkarmıştır. Yeni harfleri, ulusal tarihi, öz dili, sanat, bilimsel müzik ve teknik kurumlarıyla kadını, erkeği her hakta eşit çağdaş Türk toplumu bu son yılların eseridir.

Mayıs 1925, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Bizim uyumlu, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini gösterecektir. Yüzyıllardır kafalarımızı demir çerçeve içinde bulundurarak, anlaşılmayan ve anlamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak, bu gerekliliği anlamak zorundayız. Bunu anladığımızın belirtilerini yakın zamanda bütün dünya görmüş olacaktır. Buna kesinlikle inanıyorum.

***

Yeni Türk harfleri çabuk öğrenilmelidir. Her yurttaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu yurtseverlik görevi biliniz. Bu görevi yerine getirirken düşününüz ki, bir ulusun, bir toplumun yüzde onu okuma yazma bilirse, yüzde sekseni, doksanı bilmez ise bundan insan olanlar utanmalıdır. En çok bir yıl, iki yıl içinde bütün Türk toplumu yeni harfleri öğrenecektir. Ulusumuz yazısıyla, kafasıyla bütün uygar dünyanın yanında olduğunu gösterecektir.

Ağustos 1928, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Her şeyden önce her gelişmenin ilk yapı taşı olan soruna değinmek isterim. Her araçtan önce büyük Türk ulusuna, onun bütün emeklerini kısırlaştıran çorak yol dışında kolay bir okuma-yazma anahtarı vermek gerekir. Büyük Türk ulusu cahillikten az emekle, kısa yoldan, ancak kendi güzel ve soylu diline uyan bir araçla sıyrılabilir. Bu okuma-yazma anahtarı ancak Latin kökünden alınan Türk alfabesidir. Basit bir deneme, Lâtin kökünden gelen Türk harflerinin Türk diline ne kadar uygun olduğunu kentte, köyde yaşı ilerlemiş Türk yurttaşlarının ne denli okuyup yazdıklarını güneş gibi ortaya çıkarmıştır. Büyük Millet Meclisi’nin kararıyla Türk harflerinin kesinlik ve yasal nitelik kazanması yurdumuzun yükselme savaşında başlı başına bir aşama olacaktır.

***

Hepimiz özel ve genel yaşamımızda rastladığımız okuma-yazma bilmeyen erkek, kadın her yurttaşa yeni harfleri öğretmeye can atmalıyız. Bu ulusun yüzyıllarca karşılanamayan bir ihtiyacını bir kaç yıl içinde tamamiyle sağlamak yakın ufukta gözleri kamaştıran bir başarı güneşi olacaktır. Hiçbir zaferin sevinciyle karşılaştırılamayacak başarımızın coşkusu içindeyiz. Yurttaşlarımızı cahillikten kurtarmaya yönelik sade bir öğretmenliğin vicdanımıza vereceği sevinç bütün varlığımızı dolduracaktır. Sevgili arkadaşlarım, sonsuza dek değerini koruyacak bu büyük armağanımızla yüce Türk ulusu yeni bir ışık dünyasına girecektir.

Kasım 1928, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Mehmet Şakir Ülkütaşır

Nurettin Demiral — Tue, 09 Jul 2019 16:54:49 +0000

Atatürk’ün Sinop’ta Verdiği İlk Ders
– Bugün, dedi, Sinop çok sevinçli günlerinden birini yaşıyacaktır. Pek sevgili konuğumuz yoldadır.
Dostumun bu sözlerini doğrusu biraz müphem bulmuştum. Bu sefer ben, aynı surette yüzüne baktım ve kendisinden beni bu hususta aydınlatmasını rica ettim. O zaman kulağıma eğildi ve çok sevinçli bir ifadeyle:
-Gazi geliyor, Gazi! dedi.
O dakikada kalbimin derinliklerinden sanki bir şimşek pırıltısının aktığını bütün vücudumun büyük bir heyecanın sarıp sarstığını hissettim. Dostum parktan hükümet konağına doğru ilerlerken, ben de elimdeki kitabı kapamış, gözlerim bir noktaya dikili dalmıştım. Nasıl dalmıyayım: Biraz sonra, bir tarih yapan yine yeni ve orijibal bir devrim hamlesi yaratmış olan en büyüğümüzü görecektim. Onu görmek, onu dinlemek şüphesiz bir saadetti; hatta belki de bir ibadetti. İşte ben o büyük insanın o zaman için ilk olan yirmi saatlik şerefli huzurunu en aziz bir hatıra olarak saklar, anarım.
O akşam yalıdaki parkta büyük Ata’nın huzurlarında toplanmıştık. Berrak bir sema altında gece yarılarına kadar süren toplantı, diyebilirim ki tamamıyle ilmi ve fikri bir hava içinde geçti. Büyük öğretmenimizin Türk tarihine ve Türk diline dair yüksek ve geniş bilgileri, gözlerimizi yeni ufuklara çeviriyordu. Tarih ve dil konuşmalarından sonra, Alfabe devrimine geçildi. Büyük Ata, bu devrimin doğuracağı kültür gelişmelerinin mana ve mahiyetini de anlattı.Pek temiz ve canlı bir ifade, çok derin ve çekici bir talakat onun saatlerce süren izahlarında hiç değişmeyen bir vasıftı.
Gece saat tam 3 olmuştu. Atatürk:
-Arkadaşlar, tarihe, dile, harf inkılabına, hatta memleket işlerine dair birçok şeyler konuştuk. Samimi bir muhit ve hava içinde geçirdiğim bu dakikaları unutamıyacağım. Çok mütehassisim. Vakit geldi. Müsaadenizi rica edeceğim, dedi.
Bir dakika sonra ayağa kalktı; yavaş yavaş park iskelesine doğru ilerledi. 19 Mayıs 1919’da bugünkü Kemalist Türkiye’yi kurmak üzere Samsun’dan Anadolu içlerine doğru ilerleyen Büyük Kurtarıcımızı, bu seferde yaptığı devrimlerden birini daha feyizlendirmek için gittiği aynı kutsal yola, Samsun’a uğurladık.

Türk Milliyetçilerinin Kalemiyle Atatürk, s. 32-33.