Bu yolda bir teklifi, 1800’lü yılların başlarında Napolyon, Avusturya ve Prusya Büyükelçilerine önermişti. Avusturya Büyükelçisinin yanıtı şuydu: “Böyle bir şey Avusturya Devletini memnun eder. Ama zorluk, bu konuda Berlin hükümetini inandırmaktır” işte, mesele sonuna değin bu noktada kalacaktır. Her devlet, diğer devletin birinci adımı atmasını isteyecektir. Her devlet diğerlerinden şüphelenecektir ve hiç biri bu ilk adımı atmayacaktır; tersine her biri mümkün olduğu kadar silahım daha keskin tutmaya çalışacaktır. Çünkü ilk adımı atacak olan devlet bunu yapar yapmaz kuvvetini, gücünü, oyunu, mevkisini kaybedecektir; hiç bir heyet, örneğin “Birleşmiş Milletler Kurulu’bunun böyle olmasına engel olmayacaktır. Dünyanın düzenini, güvenliğini ve dengesini kuran ve tutan, kuvvettir; her şeyden önce bir devlet içinde de durum böyledir. Bir millet ne kadar medeni olursa olsun düzen ve güvenin sağlanması için polis, jandarma ve hatta ordu varlığını gereksiz bulamaz. Tabiat insanları böyle yaratmıştır.

Bundan başka dünya üzerinde var olan devletler savaşlarla meydana gelmiştir. Savaş aracına sahip olmayan veya savaş aracı zayıf olan milletler, güçlülerin acizi, vergi vereni, esiri olmuşlardır. Devletlerin silahlan sınırlandırmasından ve milletlerin orduların kaldırılmasından bahsettiklerini duyduğumuz halde, aynı devlet ve milletlerin esaretleri altında bulundurdukları haksızlığa uğramış (mazlum) milletlerin serbest bırakılacaklanndan bahsettiklerini duymuyoruz. Herhalde, sağlam bir devlet hayatı için ordunun zorunluluğuna delil aramak gereksizdir. Çevrendeki devletler silahlı oldukça, hayır, dünya üzerinde bir tek silahlı devlet bulundukça görevini bilen bir devlet bütün antlaşmalara rağmen ve bütün antlaşmalarla birlikte kendi güvenini her şeyden önce kendi kuvvetine dayandınr. Yalnız elinde kılıç olduğu halde bağımsızlığını her zaman savunmaya hazır bulunan bir millet geleceğinden emin olabilir. Milletlerin, bütün özelliklerini unutarak ve karşılıklı menfaatlerini akıllıca bir şekle uydurarak bütün dünya üzerinde gerçekten insani bir tek toplum oluşturabileceklerini düşünmeleri tatlı bir görüştür. Bu görüş uygulanabildiği takdirde de bu büyük ve güçlü toplum içinde düzen ve huzuru, hak ve adaleti kuracak örgüt ve bu örgütün dayanacağı bir kuvvetin varlığı gereklidir. Bu örgüt, örneğin şöyle olabilir; Bütün dünya yaşayanlarının kabul edelim ki aynı haklar ve koşullar içinde seçilecek temsilcileri bir arada toplanacaklar, bir meclis kuracaklar, bunlar bütün dünyayı kapsayan bir hükümet kuracaklar. Bu hükümet bütün dünyayı ve insanlığı yönetecek. Burada bir noktayı açmak gerek; müşterek hükümet, ortak meclisin elbette çoğunluğu tarafından oluşturulacaktır. Acaba, bu çoğunluk hangi milletlerin temsilcileri tarafından oluşturulabilir.

Daha çok geri kalmış milletlerin temsilcileri sayıca çok olsa da ileri gitmiş milletler temsilcilerinin entrikalarından korunmak becerisini gösterebilecekler midir? Aksi takdirde bütün insanlığın bir kaç milletin yönetimi altına düşmesi tehlikesi yok mudur? Bu milletlerin gerçekten bütün insanlığı düşünce ve ekonomik olarak aynı hayat düzeyine getirmeye çalışacaklarına güvenilebilir mi? Bazı milletlerin bütün dünyayı ve birçok milletleri kendi lehlerine istismar etmelerine engel olunabilecek mi? insanların eşitlik ve adalet duygularının konum ve derecesi bu konuda kalplere güven verebilir mi?

Bu endişelere kapılmanın ne dereceye kadar haklı olduğunu anlamak için milletlerin birbirlerine karşı, özellikle bazı milletlerin birçok millete karşı bugün takındıkları tavırlara, uygulaya gelmekte oldukları davranışlara bakmak yeterlidir. Bu tavır ve davranışları doğuran duygular, düşünceler, görüşler, karakterler değişecek mi? Ne zaman değişecek? Niçin değişecek vç nasıl değişecek?

İnsanlık tarihinin birbirinin üzerine yığılan sayısız olayları bu sorulara olumlu yanıt vermek yetkisini henüz dogurmamıştır. En yüksek medeniyet sahibi olmuş olan milletler en ilkel milletlerden daha az mı yakıp yıkar ve kan dökücü olurlar?

Örneğin; Hindistan’ı, Mısır’ı, Tunus’u ve Cezayir’i aşağı yukan yüz yıldan beri pençelerinde tutanlann bu ülke halklarının siyasi, düşünsel, ekonomik kültürlerini kendi kültürleri derecesine yükseltmeyi bir an düşündüklerine ilişkin her hangi bir işaret ve eser görülmüş müdür? Hayır. Ancak, tersi, yani bu insanlan hayvanlaştırmak, uyuşturmak, kendi menfaatlerine gözleri kapalı köleler haline getirmek için ne yapmak mümkünse hepsini yapmaktan geri kalmadıklarına bütün insanlık şahittir.

Her halde, Türk vatandaşı kesin olarak bilmelidir ki bir milletin insanlık ve medeniyet dünyasında yükselmesi ve başarılı olması yalnız ve ancak kendi kuvvetine dayanarak, hürriyet ve bağımsızlığını korumasıyla mümkündür. Bunun başka çözümü ve aracı yoktur.

Ordu istemeyen ve ordunun yüklediği maddi, manevi özveriyi göze almayan bir millet, esaret zincirini kendi eliyle boynuna geçirir. “Ve bağımsızlığı uğrunda ordusuna yapacağı özverinin on katını, kendini esir eden egemen milletlerin menfaati uğruna harcamak zorunda kalır.”

Medeni Bilgiler, S. 234-235-236-237

Bununla birlikte, piyade, süvarisiz, topsuz ve diğer silahlar ve araçlar olmaksızın bir ordu meydana getiremez. Ordu, yönlendirme ve yönetme noktasından ve bir de savaş noktasından küçük, büyük birtakım birliklere ayrılır. Bu birlikleri sırasıyla sayalım; Takımlardan oluşan bölük, bölüklerden oluşan tabur, taburlardan oluşan alay.

Süvari, topçu ve diğer sınıflarda da aynı birlikler vardır. Piyade, süvari, topçu vs. ile yardımcı sınıflardan kurulan birlik, tümendir. Ondan sonra kolordu gelir, üç tümenlidir; gerektiğinde daha çok tümenli de olur. En büyük birlik ordudur.

Bir ülkenin kuvvetine ve savaş cephesinin sayı ve durumlarına göre ordular kurulur. Her birliğin kumandanı vardır: Bölük kumandanı, tabur kumandanı, alay kumandanı vs. Bütün seferi ordulan idare eden kumandana Başkumandan denir. Tümen ve ondan daha büyük birliklerin kurmay subayları vardır; ordunun kurulması, talim ve eğitimi ve savaş işleriyle uğraşır. Ordunun lojistik malzeme ve araç gereçlerini, Milli Savunma Bakanlığı hazırlar. Barışta, başkumandanlığı Cumhurbaşkanı temsil eder. Ancak, gerçekte başkumandanlık görevini Cumhurbaşkanını temsilen Genelkurmay Başkanı yerine getirir. Barışta, ordu kumandanlan da, ordu müfettişi adını alırlar.

Medeni Bilgiler, 229- 230

Toplantılarda, daima bir kara tahta ve tebeşir bulundurulur bazen de dünya ve Türkiye haritaları astırılırdı.

Genellikle bazı kimseler, Atatürk’ün sofrasında hemen daima bulunurlardı. Atatürk, bu kişilere ya not aldırırlar, ya makale yazdırırlar veya elçi gibi kullanarak gidip araştırma ve tetkik etme görevi verirlerdi. Sofrada bulunan bu kimselere, her zamanki kişiler; bilinen, belirli kişiler anlamında “Zevat-ı Mutade” denirdi. Bu kimseleri tek tek inceleyecek olursak, görürüz ki bu kişiler ya hükümet üyesidirler veya zamanının en ileri gelen fikir ve kalem üstatlarıdır. Bu kişiler şunlardı:

Celal Sahir Erozan: Gazeteci-Yazar

Falih Rıfkı Atay: Bolu Milletvekili ve Hakimiyet-i Milliye gazetesi başyazarı

Fuat Bulca: Türk Hava Kurumu Başkanı

Hakkı Tarık Us: Vakit Gazetesi Başyazarı

İbrahim Aleâttin Gövse: Yazar

İrfan Ferit Bey

Mehmet Emin Yurdakul: Büyük Türkçü şair ve yazar

Mahmut Bey: Siirt Milletvekili ve Milliyet Gazetesi baş yazarı

Mithat Alam: Maraş Milletvekili

Necmettin Sadak: Hariciyeci (=Dışişleri) (İnönü zamanında Hariciye Bakanı ve Başbakan olmuştur.

Recep Peker: Halk Partisi Genel Sekreteri (İnönü zamanında Başbakan olmuştur)

Recep Zühtü Bey: Atatürk’ün Selanik’ten arkadaşı

Şükrü Saraçoğlu: İzmir Milletvekili (İnönü zamanında Başbakanlık yapmıştır)

Şükrü Kaya: Dahiliye (İçişleri) Vekili

Dr. Tevfik Rüştü Aras: Hariciye (=Dışişleri) vekili ayrıca, Atatürk’ün Selanik’ten beri arkadaşı

Yusuf Akçura: Araştırmacı ve tarihçi

Bunların dışında sofrada sıkça bulunan kişiler de şunlardı:

Ziya Gökalp: Büyük Türkçü ve filozof

Yusuf Ziya Özer: Eskişehir milletvekili

Ahmet Ağaoğlu: Edebiyatçı, yazar

Ali Çetinkaya: Emekli Albay, ulaştırma bakanı

Ali Kılıç: Emekli Subay, Gaziantep kurtuluşu gazisi

Ruşen Eşref Ünaydın: Gazeteci-yazar

Yunus Nadi: Cumhuriyet Gazetesi kurucusu ve başyazarı

Nuri Conker: Emekli binbaşı, Atatürk’ün Selanik’ten beri arkadaşı

Cevat Abbas Gürer: Baş yaver

Salih Bozok: Baş yaver ve Atatürk’ün Selanik’ten beri tanıdığı arkadaşı.

Muzaffer Kılıç: Yaver (Atatürk’ün Filistin’den beri yaveri)

Ayrıca Ata’nın sofrasına her zaman gelebilen kişiler de şunlardı:

İsmet İnönü: Başvekil

Mareşal Fevzi Çakmak: Genelkurmay Başkanı

Celal Bayar: İktisat vekili, İş Bankası kurucusu

Bu sofrabaşı sohbetleri bazen sabaha kadar sürerdi. Herhangi bir konu görüşülürken o konuyu iyi bilene Atatürk sual yöneltir ve onu konuşmaya zorlarlardı. Bilmediği konuları can kulağı ile dinler ve öğrenmek isterlerdi.

Sofrada genellikle mevsim sebzeleri dışında, pilav ve kuru fasulye mutlaka yemekte bulunurdu. Lüks sayılan yemekler genellikle sofrada bulunmazdı. Kendileri meze olarak peynir, leblebi ve kavunu tercih ederlerdi. Hâlâ da konuşulanların tam aksine, böyle gecelerde, en az eğlenceye yer verilirdi. Sırf misafir ve dostları için çağrılan ses ve saz toplulukları, pek çok defalar hiç sazlarını bile açmadan evlerine geri dönmüşlerdir.

Muzaffer Kılıç ve Halil Nuri Yurdakul’dan

Atatürk’ten Hiç Yayınlanmamış Anılar, Yurdakul Yurdakul