Bir gün, hiç unutmam, İsmet Paşa köşke hem çok yorgun, hem de çok sinirli gelmişti. Oysa, çoğu kez sinirlerine hâkim olmasını herkesten iyi bilirdi. Şöyle bir yorgunluk kahvesi aldıktan sonra Gazi:

“Hayır ola İsmet?” dedi. “Sende bir fevkaladelik var bugün.. Ne oldu? Neye sinirlendin?”

İnönü yumuşamıştı. Gülümseyerek çalışarak:

“Türk Hava Kurumu’nun Genel Yönetim Kurulu toplantısı vardı da..” dedi. Gazi üsteledi:”Eee, ne olmuş varsa?”

“Fuat Bey’i epey terlettim. İstifaya falan kalktı..”

“Çalışkan çocuktur Fuat.. Cemiyeti de diğer milletvekili arkadaşları ile iyi yönetiyor..”

“Bunlara bir diyeceğim yok.. Fakat canımı sıkan bir husus oldu.”

“Neymiş o?”

“Hesaplarda kırk para oynuyor!”

“Kırk para.. Yani bir kuruş.”

“Evet… Toplantıya sabah onda girdik, saat on yediyi geçiyordu çıktık… Daha önceki toplantıda dikkatimi çekmişti.. Bu bir kuruşun nereye gittiğini öğrensinler diye talimat vermiştim. Bulamamışlar. Bugünü de onunla geçirdik. Fuat Bey’in hassasiyetini anlıyorum ama milletimiz ondan daha hassastır. Verdiği paranın nereye gittiğini behemehal (ne olursa olsun) bilmek ister. İstifa bu gibi hâllerde en kolay çıkar yoldur. Ama kimseyi rahatlatmaz.. Hatta söylentilere bile neden olur. Yurttaş bu parayı Türk Hava Kurumu yükselsin diye veriyor..”

Gazi Paşa gülümsedi:

“Demek mesele bu… Kırk paranın hesabı seni bu kadar yorup üzdü. Tam adamını bulup bunların başına getirmişim. Haklısın. Kırk para, günün birinde kırk lira, kırk lira da dört yüz lira olur. Bu da giderek büyür halkın ağzında. Böyle kuruluşlara olan güveni sarsar. Biz Cumhuriyet’i kurarken, böyle kırk paralara çok ihtiyacımız oldu.. Peki ne yaptın sonunda?”

“Muhasebeciyi çağırttım. Memurları seferber ettim. Ve kırk paranın yanlışlıkla bir başka hesaba geçirildiğini bulup çıkarttım. Bundan sonra da bu gibi hataları affetmeyeceğimi söyledim kendilerine. Bizim milletimiz gerçekten de elindekini avucundakini verir. Hiçbir ulus Türk ulusu kadar cömert değildir. Ama verdiğinin doğru dürüst yerlere sarf edildiğini görmek ister. Hem de buna inanmak ister. Türk Hava Kurumu’nun halktan toplanan paralarla uçaklar alıp askeriyeye hediye etmesinden duyulan memnuniyet büyüktür.. Bu güzel havayı ne kırk para uğruna ne yüz para uğruna bozmaya kimsenin hakkı olmasa gerek. ” Evet, evet.. Bu benim yakından tanık olduğum bir konuşma, bir olaydır. Türk Hava Kurumu’nun kırk parası uğruna harcanan emek ve zamanı belgeleyen kutsal bir olay. Şayet ülke ve bazı müesseseler bugüne kadar sarsılmadan, alın aklığı ile gelebilmişlerse hep bu “kırk para”nın hesabı sorulduğu, milletin parası üzerine titrendiği gelinebilmiştir kanısındayım. Onlar bir başka devlet adamlarıydı.

Anılarla Atatürk, İstanbul Görsel Yapım Prodüksiyon

Toplantılarda, daima bir kara tahta ve tebeşir bulundurulur bazen de dünya ve Türkiye haritaları astırılırdı.

Genellikle bazı kimseler, Atatürk’ün sofrasında hemen daima bulunurlardı. Atatürk, bu kişilere ya not aldırırlar, ya makale yazdırırlar veya elçi gibi kullanarak gidip araştırma ve tetkik etme görevi verirlerdi. Sofrada bulunan bu kimselere, her zamanki kişiler; bilinen, belirli kişiler anlamında “Zevat-ı Mutade” denirdi. Bu kimseleri tek tek inceleyecek olursak, görürüz ki bu kişiler ya hükümet üyesidirler veya zamanının en ileri gelen fikir ve kalem üstatlarıdır. Bu kişiler şunlardı:

Celal Sahir Erozan: Gazeteci-Yazar

Falih Rıfkı Atay: Bolu Milletvekili ve Hakimiyet-i Milliye gazetesi başyazarı

Fuat Bulca: Türk Hava Kurumu Başkanı

Hakkı Tarık Us: Vakit Gazetesi Başyazarı

İbrahim Aleâttin Gövse: Yazar

İrfan Ferit Bey

Mehmet Emin Yurdakul: Büyük Türkçü şair ve yazar

Mahmut Bey: Siirt Milletvekili ve Milliyet Gazetesi baş yazarı

Mithat Alam: Maraş Milletvekili

Necmettin Sadak: Hariciyeci (=Dışişleri) (İnönü zamanında Hariciye Bakanı ve Başbakan olmuştur.

Recep Peker: Halk Partisi Genel Sekreteri (İnönü zamanında Başbakan olmuştur)

Recep Zühtü Bey: Atatürk’ün Selanik’ten arkadaşı

Şükrü Saraçoğlu: İzmir Milletvekili (İnönü zamanında Başbakanlık yapmıştır)

Şükrü Kaya: Dahiliye (İçişleri) Vekili

Dr. Tevfik Rüştü Aras: Hariciye (=Dışişleri) vekili ayrıca, Atatürk’ün Selanik’ten beri arkadaşı

Yusuf Akçura: Araştırmacı ve tarihçi

Bunların dışında sofrada sıkça bulunan kişiler de şunlardı:

Ziya Gökalp: Büyük Türkçü ve filozof

Yusuf Ziya Özer: Eskişehir milletvekili

Ahmet Ağaoğlu: Edebiyatçı, yazar

Ali Çetinkaya: Emekli Albay, ulaştırma bakanı

Ali Kılıç: Emekli Subay, Gaziantep kurtuluşu gazisi

Ruşen Eşref Ünaydın: Gazeteci-yazar

Yunus Nadi: Cumhuriyet Gazetesi kurucusu ve başyazarı

Nuri Conker: Emekli binbaşı, Atatürk’ün Selanik’ten beri arkadaşı

Cevat Abbas Gürer: Baş yaver

Salih Bozok: Baş yaver ve Atatürk’ün Selanik’ten beri tanıdığı arkadaşı.

Muzaffer Kılıç: Yaver (Atatürk’ün Filistin’den beri yaveri)

Ayrıca Ata’nın sofrasına her zaman gelebilen kişiler de şunlardı:

İsmet İnönü: Başvekil

Mareşal Fevzi Çakmak: Genelkurmay Başkanı

Celal Bayar: İktisat vekili, İş Bankası kurucusu

Bu sofrabaşı sohbetleri bazen sabaha kadar sürerdi. Herhangi bir konu görüşülürken o konuyu iyi bilene Atatürk sual yöneltir ve onu konuşmaya zorlarlardı. Bilmediği konuları can kulağı ile dinler ve öğrenmek isterlerdi.

Sofrada genellikle mevsim sebzeleri dışında, pilav ve kuru fasulye mutlaka yemekte bulunurdu. Lüks sayılan yemekler genellikle sofrada bulunmazdı. Kendileri meze olarak peynir, leblebi ve kavunu tercih ederlerdi. Hâlâ da konuşulanların tam aksine, böyle gecelerde, en az eğlenceye yer verilirdi. Sırf misafir ve dostları için çağrılan ses ve saz toplulukları, pek çok defalar hiç sazlarını bile açmadan evlerine geri dönmüşlerdir.

Muzaffer Kılıç ve Halil Nuri Yurdakul’dan

Atatürk’ten Hiç Yayınlanmamış Anılar, Yurdakul Yurdakul