Toplantılarda, daima bir kara tahta ve tebeşir bulundurulur bazen de dünya ve Türkiye haritaları astırılırdı.

Genellikle bazı kimseler, Atatürk’ün sofrasında hemen daima bulunurlardı. Atatürk, bu kişilere ya not aldırırlar, ya makale yazdırırlar veya elçi gibi kullanarak gidip araştırma ve tetkik etme görevi verirlerdi. Sofrada bulunan bu kimselere, her zamanki kişiler; bilinen, belirli kişiler anlamında “Zevat-ı Mutade” denirdi. Bu kimseleri tek tek inceleyecek olursak, görürüz ki bu kişiler ya hükümet üyesidirler veya zamanının en ileri gelen fikir ve kalem üstatlarıdır. Bu kişiler şunlardı:

Celal Sahir Erozan: Gazeteci-Yazar

Falih Rıfkı Atay: Bolu Milletvekili ve Hakimiyet-i Milliye gazetesi başyazarı

Fuat Bulca: Türk Hava Kurumu Başkanı

Hakkı Tarık Us: Vakit Gazetesi Başyazarı

İbrahim Aleâttin Gövse: Yazar

İrfan Ferit Bey

Mehmet Emin Yurdakul: Büyük Türkçü şair ve yazar

Mahmut Bey: Siirt Milletvekili ve Milliyet Gazetesi baş yazarı

Mithat Alam: Maraş Milletvekili

Necmettin Sadak: Hariciyeci (=Dışişleri) (İnönü zamanında Hariciye Bakanı ve Başbakan olmuştur.

Recep Peker: Halk Partisi Genel Sekreteri (İnönü zamanında Başbakan olmuştur)

Recep Zühtü Bey: Atatürk’ün Selanik’ten arkadaşı

Şükrü Saraçoğlu: İzmir Milletvekili (İnönü zamanında Başbakanlık yapmıştır)

Şükrü Kaya: Dahiliye (İçişleri) Vekili

Dr. Tevfik Rüştü Aras: Hariciye (=Dışişleri) vekili ayrıca, Atatürk’ün Selanik’ten beri arkadaşı

Yusuf Akçura: Araştırmacı ve tarihçi

Bunların dışında sofrada sıkça bulunan kişiler de şunlardı:

Ziya Gökalp: Büyük Türkçü ve filozof

Yusuf Ziya Özer: Eskişehir milletvekili

Ahmet Ağaoğlu: Edebiyatçı, yazar

Ali Çetinkaya: Emekli Albay, ulaştırma bakanı

Ali Kılıç: Emekli Subay, Gaziantep kurtuluşu gazisi

Ruşen Eşref Ünaydın: Gazeteci-yazar

Yunus Nadi: Cumhuriyet Gazetesi kurucusu ve başyazarı

Nuri Conker: Emekli binbaşı, Atatürk’ün Selanik’ten beri arkadaşı

Cevat Abbas Gürer: Baş yaver

Salih Bozok: Baş yaver ve Atatürk’ün Selanik’ten beri tanıdığı arkadaşı.

Muzaffer Kılıç: Yaver (Atatürk’ün Filistin’den beri yaveri)

Ayrıca Ata’nın sofrasına her zaman gelebilen kişiler de şunlardı:

İsmet İnönü: Başvekil

Mareşal Fevzi Çakmak: Genelkurmay Başkanı

Celal Bayar: İktisat vekili, İş Bankası kurucusu

Bu sofrabaşı sohbetleri bazen sabaha kadar sürerdi. Herhangi bir konu görüşülürken o konuyu iyi bilene Atatürk sual yöneltir ve onu konuşmaya zorlarlardı. Bilmediği konuları can kulağı ile dinler ve öğrenmek isterlerdi.

Sofrada genellikle mevsim sebzeleri dışında, pilav ve kuru fasulye mutlaka yemekte bulunurdu. Lüks sayılan yemekler genellikle sofrada bulunmazdı. Kendileri meze olarak peynir, leblebi ve kavunu tercih ederlerdi. Hâlâ da konuşulanların tam aksine, böyle gecelerde, en az eğlenceye yer verilirdi. Sırf misafir ve dostları için çağrılan ses ve saz toplulukları, pek çok defalar hiç sazlarını bile açmadan evlerine geri dönmüşlerdir.

Muzaffer Kılıç ve Halil Nuri Yurdakul’dan

Atatürk’ten Hiç Yayınlanmamış Anılar, Yurdakul Yurdakul

Asker, politikacı Atatürk, aynı zamanda iyi bir de baba idi. Çocuklarla yakından ilgilenirdi. Bilhassa askeri okulların talebeleri, en çok ilgilendiği kişilerdi. 1929 yılının bir sonbaharında trenle İstanbul’dan Ankara’ya dönmekteydi. Özel tren Hereke istasyonunda kısa bir duruş yapmıştı. Birden, Ata’nın gözü, istasyon meydanında silah çatmış istirahat eden er kıyafetli gençlere ilişti. Ve bunları bir el işareti ile yanına çağırdı. Koşuştular, trenin bir adım yakınında levent (yakışıklı) vücutlular sanki birden çakılıp kaldılar. Gözleri Atalarındaydı. Bir emir bekliyor gibiydiler.

“Siz kimsiniz, ne yapıyorsunuz burada?” Hepsi bir ağızdan gök gürültüsünü andıran bir haykırışla cevapladılar:

“Harbiye stajyeriyiz Paşam, manevraya gidiyoruz.” Fazlaca mütehassıs (duygulanan) olan Atatürk; Bu kısa duraklamadan faydalanarak:

“Size bazı şeyler söylemek isterim!” dedi. Bir an gözlerini onların üzerinde gezdirdi ve şöyle devam etti:

“Madem ki, zabit olacaksınız mesleğinizin size yüklediği sorumluluğu müdrik (idrak ederek) olarak çalışın. Kendinizi geleceğe ona göre hazırlayın; Türk tarihini tetkik ederseniz, göreceksiniz ki, bu millet ne zaman yükseldi ise Türk subaylarının omuzlarında yükselmiş, ne zaman düşmüş işe sabitlerinin çizmeleri altına düşmüştür.”

Harbiye talebeleri Ata’nın bu nasihatini büyük bir dikkatle ve “Hazır ol!” vaziyette dinlediler. Atatürk’ün gözleri denize dalmıştı. Tekrar ağır düşüncelerden sıyrılır gibi bir hareket yaparak:

“Sizin bir marşınız var, onu bana söyleyin.” dedi. Gençlerin marş bitince geri döndü ve arkasında bekleyenlere bir şeyler söyledi. Koşuşmalar oldu. Atatürk, tekrar pencereden dışarıya uzandığı zaman, elinde büyükçe bir paket vardı. Tren ağır ağır hareket ederken, Atatürk gençlere hitaben şöyle diyordu:

“Size bir şeyler ikram etmek isterim. Kusura bakmayın, yol hâli başka bir şeyim yok. Belki hepiniz sigara içmiyorsunuz, belki bir kısmınız içiyor, bir kısmınız içmiyor, ama bu sigara benim sigaramdır. Bundan hepiniz içeceksiniz. Sayıları az olduğu için de tabirimi mazur görün, onları nefes nefes içmenizi isterim.”

Genç Harbiyeliler hep bir ağızdan:

“Sağ ol Paşam!” diye bağırdılar ve Ata’nın attığı paketi havada kaptılar. Atatürk’ün bu sözleri üzerinden 33 yıl gibi çok uzun bir zaman geçmesine rağmen, o günleri yaşayanların kulaklarında çınlamaktadır:

“Nefes nefes içmenizi isterim!”

Tren uzaklaştıktan sonra, uzun uzun Ata’nın ardına bakan bizler, ne demek istediğini çözmeye çalışırken bir karışıklık oldu ve sigaralar kapışıldı. Bunlardan üç tanesi G. M. K. (Gazi Mustafa Kemal) markalı sigara, en kıymetli hatıram olarak kaldı.

Anılarla Atatürk, İstanbul Görsel Yapım Prodüksiyon