Japon Veliahtı hayret etmiştir. Atatürk, tarihten mitolojiye geçer ve yine Japon mitolojisinden konuşmaya devam eder. Veliaht’ın ağzı açık kalır. Söz nihayet edebiyata intikal eder, Atatürk:

“Japon Şiiri’nin dünya edebiyatında çok büyük etkileri vardır…” diyerek meşhur Japon şairlerinden mısralar okur. Veliaht;

“Bunları nereden biliyorsunuz?” diye soramaz. Fakat Atatürk’ün bilgi ve hafızasına hayran kalmıştır. Ama Atatürk hep böyledir. Her şeyi planlı yapar ve uygular. O, bütün bunları, veliaht gelmeden on gün önce tercümeler yaptırarak öğrenmiştir.

Anılarla Atatürk, İstanbul Görsel Yapım Prodüksiyon

Temmuz 1921, Milli Eğitim ile İlgili Söylev ve Demeçler, Cilt I

Şu dakikada karşınızda içime dolan en içten duyguyu izninizle açıklayayım: İsterdim ki çocuk olayım da sizin ışıklar saçan çevrenizde bulunayım. Sizden bilgisiz küçük olayım ve siz beni yetiştiresiniz. O zaman ulusum için daha yararlı olurdum. Fakat ne çare ki elde edilmesi olanağı olmayan bir istek karşısında bulunuyoruz. Bunun yerine başka bir dilekte bulunacağım: Bugünün çocuklarını yetiştiriniz; onları ülkeye, ulusa yararlı insanlar yapınız. Bunu sizden istiyor, rica ediyorum.

Ekim 1922, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Okulun sağlayacağı bilim ve teknikle Türk ulusu, Türk sanatı, Türk ekonomisi, Türk şiir ve edebiyatı bütün güzellikleriyle belirip gelişecektir.

Ekim 1922, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

“Devlet Kitabı” adı ile parasız yayımlanacak pratik ve basit anlatımlı eserlerle halkımıza yaşamın gereklerini öğretmek çok yararlı bir yöntem olarak tavsiyeye değer.

Mart 1923, Milli Eğitim ile İlgili Söylev ve Demeçler, Cilt I

Ulusları kurtaran yalnız ve ancak öğretmenlerdir. Öğretmenden, eğiticiden yoksun bir ulus daha ulus adını alma yeteneğini elde etmemiştir. Ona sıradan bir yığın denir; ulus denemez. Bir yığının ulus olabilmesi için, ne olursa olsun, eğiticilere öğretmenlere ihtiyacı vardır. Bir toplumu gerçek ulus yapan onlardır.

Ekim 1925, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II