“Spor nedir?” Muhatabı, sporu herkesin bildiği gibi tarif eder. Gazi de der ki:

“Bana daha açık, bariz bir tarif bulabilir misiniz?” Belki en güzel cevabı bulmak için düşünen sportmenin ufak bir tevakkufu (duraklama) üzerine Gazi şu hatırasını anlatır:

“Arıburnu Kumandanı idim, iki tarafın ateş hatları arasında elli altmış metre mesafe vardı. Birbirine en yakın hatlar arasında dolaşan Türk ve İngiliz keşşaflarından (kaşif, keşfeden) ikisi gecenin kara kesafeti (koyuluğu) içinde ellerindeki uzun silahları istimal (kullanma) edemeyecek kadar burun buruna temas etmişler. Her iki cesur keşşaf, silahlarını atmışlar doğrudan doğruya birbirini boğazlamak için ellerini kullanmak zaruretini hissetmişler.

İngiliz keşşaf yumruklarını sıkmış, boks denilen idmanı Türk neferinin vücut ve kalbi üzerinde tatbik etmeye başlamış. Bu tarzda yumruk idmanını bilmeyen Türk neferi kalbine maddeten; vicdanına manen vurulan darbelerin tesiri altında iki elini de ötekinin boğazına uzatmış, var kuvvetiyle düşmanın gırtlağını yakalamış. Düşman neferinin boğazı iki demir pençesinin mengenesinde sıkışınca bizim nefer, boks darbelerinin iptida hafiflediğini biraz sonra zail (son bulmak) olduğunu görmüş. Nefer, esirini sürükleyerek benim yanıma getirdi. Gece yarısından sonra idi. Evvela düşman neferini isticap (sorgulamak) ettim.

“Ne oldu? Sen niçin buralara kadar geldin?”

“Spor”, cevabını verdi. Bizimkine sordum:

“Nasıl oldu?” Nefer, esirin verdiği ilmi cevabı anlamamış olmaktan korkarak:

“Bilmiyorum” dedi. Ben birincinin ilmi ve fenni değil, ikincinin cehilden ziyade edep ve terbiyesi üzerinde fazla durmadım.

“Sen sportmen misin?”

“Evet, çok iyi..”

“Bizim neferi nasıl buldun?”

“Bilmiyor”, dedi. Türk neferine döndüm:

“İşitiyor musun, senin için bilmiyor, cahildir, dedi.” Kısaca

“Huzurunuza getirdim efendim”, cevabını verdi. Gazi devam etti:

“Ben ‘Spor nedir?’ diye sorulursa vereceğim cevap şudur. ‘Spor; vatanın, milletin ali menfaatlerine tecavüz edenleri gırtlağından yakalayıp memleket ve millet hadimlerinin (hizmetkar) huzuruna getirebilmek kabiliyeti maddiye ve maneviyesidir.

Anılarla Atatürk, İstanbul Görsel Yapım Prodüksiyon

Arıburnu’ndaki Anzak Kolordusu’nun Nisan’da yaptığı çıkarmanın temel amacı önce, Kabatepe ile Küçük Arıburnu arasındaki kumsallık bölgeye çıkmaktı. İlk aşamada Conkbayırı-Kocaçimen Tepe çizgisi denetim altına alınıp, oradan Maltepe bölgesi ele geçirilecek, böylece, Kuzeyde’ki Türk kuvvetlerinin Güneyde, Seddülbahir bölgesindeki Türk birliklerine yardımı engellenmiş olacaktı.

25 Nisan sabahı savaş gemilerinin, Türk mevzilerini sürekli vuran koruyucu ateş altında, Anzak Kolordusu’nun 1. Tugayından 1500 kişilik ilk hücum dalgası, çıkarma botlarının bir şekilde kuzeye kayması sonucu, saat 05.00’te, Kabatepe bölgesi yerine Arıburnu kesimine çıkmak zorunda kaldı.

Bu noktada kıyı gözetlemesi yapan bir Türk takımının direnişine karşın, karaya çıkan Anzak birlikleri belirli bir noktaya kadar ilerledi. Diğer taraftan, Bigalı’da bulunan ordu yedeği 19. Tümen, 24-25 Nisan gecesi Conkbayırı yönünde tatbikat yapmakta idi. Gün ağarırken, Arıburnu yönünden top seslerinin gelmesi üzerine, 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemâl, bir çıkarma yapıldığını anlayıp durumu Ordu Komutanına bildirir, ancak bir yanıt alamadı.

Durum çok kritikti. Bu esnada Conkbayır’ın güneyindeki 261 rakımlı tepeden sahilin gözetleme ve korunmasıyla görevli olarak orada bulunan bir müfreze askerin Conkbayır’a doğru koşmakta, kaçmakta olduğunu gördüm…

Bu askerlerin önüne kendim çıkarak:

-Niçin kaçıyorsunuz, dedim.

-Efendim düşman, dediler.

-Nerede?

-İşte! diye 261 rakımlı tepeyi gösterdiler.

Gerçekten de düşmanın bir avcı kuvveti 261 rakımlı tepeye yaklaşmış ve tam bir serbestlik içinde ileriye doğru yürüyordu. Şimdi vaziyeti düşünün. Ben kuvvetleri geride bırakmışım, askerler on dakika istirahat etsin diye.. Düşman da bu tepeye gelmiş… Demek ki düşman bana benim askerlerimden daha yakın! Ve düşman benim yere gelse kuvvetlerim çok kötü bir duruma düşecekti. O zaman artık bilemiyorum, bilinçli bir düşünme ile midir, yoksa önsezi ile midir, bilmiyorum. Kaçan askerlere:

-Düşmandan kaçılmaz, dedim.

-Cephanemiz kalmadı, dediler.

-Cephaneniz yoksa süngünüz var, dedim.

Ve bağırarak bunlara süngü taktırdım. Yere yatırdım. Aynı zamanda Conkbayır’a doğru ilerlemekte olan piyade alayı ile dağ bataryasının yetişebilen askerlerinin “marş marşla” benim bulunduğum yere gelmeleri için, yanımdaki emir subayını geriye yolladım. Bu askerler süngü takıp yere yatınca, düşman askerleri de yere yattı. Kazandığımız an, işte bu andır..

Anılarla Atatürk, İstanbul Görsel Yapım Prodüksiyon

Nisan, 1920