1919, Belleten Dergisi, Cilt VII

Ulusun, kendi yaşamını kurtarmak, kendi yasal haklarını savunmak için yaptığı çağrıya uymak her kendini bilen yurttaşın görevidir. Eğer bu ulus, bu ülke parçalanacak olursa, şunun bunun şerefi de genel şerefsizlik yıkıntısı altında param parça olur. Biz o genel şerefi kurtarabilmek için harekete gelen ulusa ruhumuzla katıldık. Buna engel olabilecek kişisel rütbelerimizi, mevkilerimizi de genel şerefi kurtarmaya yönelik bir amaç uğruna gözden çıkardık.

Ekim 1919, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Benim eşsiz bir kişi olduğuma ilişkin bir yasa yoktur.

Aralık 1922, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Her ne biçimde olursa olsun, ulusa hizmet edenler ondan büyük ödüller bekliyorlarsa, kesinlikle doğru davranmış olmazlar. Ulustan çok şey istememeliyiz. Hizmet edenler görevlerini yerine getirmiş olmaktan başka bir şey yapmamışlardır.

1923

Yüklendiğim görevi tamamiyle yerine getirdikten sonra siyasetten çekileceğim. Önce de söylemiştim. Bu düşüncem değişmedi; verdiğim bu sözü yinelerim. Ancak barış daha yapılmamış, geleceğimiz belli olmamış iken ulusu bir karışıklık, bir belirsizlik içinde nasıl bırakabilirim? Başladığım işi bitirmeliyim. Ondan sonra siyasetten çekilme yolundaki isteğimi yerine getireceğim.

11 Nisan 1925, Vakit Gazetesi

Beni görmek demek, ille de yüzümü görmek demek değildir. Benim düşüncelerimi anlıyor, benim duygularımı siz de duyuyorsanız, bu yeter.

Ağustos 1929, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Her an, tarihe karşı, dünyaya karşı, davranışımızın hesabını verebilecek bir durumda olmamız gerekir.

Kasım 1930, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Mutluyum, çünkü başardım.

21 Haziran 1930, Ayın Tarihi Dergisi

Ben görevimin bitmediğinin, yüklendiğim sorumluluğun büyük ve çetin olduğunun bilincindeyim. Bu görev bitmeyecektir. Ben toprak olduktan sonra da sürecektir. Ben ise bütün varlığımı yalnız bu kutsal göreve vereceğim ve onun büyük sorumluluğunu yüklenmekle mutlu olacağım. Çünkü yüce ulusumuzun kalb ve vicdanından bana karşı sarsılmaz bir güven ve inan taşmakta olduğunu görüyorum. Bu benim için büyük güçtür, büyük yetkidir.

Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

Nisan 1920, Nutuk

Yaşam savaşmadan başka bir şey değildir. Bu nedenle yaşamda yalnız iki şey vardır. Yenmek ve yenilmek.

Mart 1923, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Tarihsel olayların oluşu sırasında kimi zaman fizyolojik aksamalar önemli rol oynarlar. Doğa ya engeller, ya da yardım eder.

***

Neşeli olmayan insanlar iki türlü kuşku uyandırır. Ya hastadırlar, ya da o insanların başkalarına bildirmek istemedikleri kuruntuları vardır.

1933, Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

1930, Ruşen Eşref Ünaydın, Atatürk

Doğa insanları türetti, onları kendine taptırdı da. Ancak, insanların dünyada yaşayabilmeleri için doğaya egemen olmaları koşulunu da koydu. Doğaya egemen olmasını bilmeyen yaratıklar, varlıklarım koruyamamışlardır. Doğa onları, kendi öğeleri içinde ezmekten boğmaktan, yok etmekten ve ettirmekten hiç çekinmemiştir.

Mayıs 1935, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Doğada bilirsiniz ki, hiç bir şey yok olmaz. Ne bir ses, ne bir söz, ne bir hareket… Bugün dünyanın herhangi bir köşesinde söylenen sözü veya yankı yapan hareketleri gene dünyanın her.hangi bir köşesinde aynı anda işitmek, dinlemek, toplamak olanağı olduğunu görüyoruz. Yarın bizi saran doğa öğeleri içinde, binlerce binlerce yıl önce söylenmiş sözleri olduğu gibi toplayıp saptamak olanağına elbette varılacaktır. Doğanın sırlarla dolu bağrına gireceği kesin görünen insan zekası, beklenen gerçekleri ortaya koyacaktır.

Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

***

Ülke olmazsa parti kaç para eder? Önce ülke esenliğe çıkabilsin ki, partiler de ondan sonra siyasal, toplumsal bir temele, bir görüşe dayanarak kurulabilsin.

***

Ulusa dost görünüp de, ilk fırsatta iktidara geçtikten sonra onun gerçek ihtiyaçlarını düşünecek yerde, ülkeyi kendi istediği yönde götüren laf anlamayan, yetkililerin uyanlarına kulak asmayan, ulusta var olan güçleri kendisine bağlamaya çalışan kahraman görünüşlü insanlardan çok acı çekildi. Onun için karabasanların yinelenip süre gitmesi arzu edilir şey değildir.

Ekim 1919, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III

Bu işte uzman olan kişiler bilir ki, yasa yapan insanların bazı üstün nitelikleri olması zorunludur. Bu niteliklerin birincisi şudur: Baylar, yasa öneren, yasa yapan, yasa koyan insanlığın tüm duygularını, tüm tutkularını herkesten çok daha iyi bilir. Fakat kendisini, herkesten çok fazla ve tamamiyle, tüm kapsamıyla bunlardan soyutlamak güç ve yeteneğinde olmalıdır.

***

Bir ulusta, özellikle bir ulusun başında bulunan yöneticilerde birtakım kişisel tutkular ve atışmalar, ulusa, yurda karşı olan ödevin gerektirdiği yüce duygulara üstün geldiği ülkelerde çözülme ve çökme önlenemez

Aralık 1921, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Ulusun irade ve isteklerine uymayanların yazgısı acı bir düş kırıklığıdır, çöküştür.

Mart 1923, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Ulusu, aklımızın ermediği veya yapmak güç ve yeteneğini kendimizde görmediğimiz konularda aldatarak geçici övgüler isteyecek kadar alçalamayız. Ulusa adi politikacılar gibi yalan vaatlerde bulunmaktan tiksiniriz. Yurt ve ulusla ilgili sorunlarda düşünce ve eylemlerimizde kusur ve eksikliklerimizi görenlerin bizi iyi niyetle uyarmalarından memnun oluruz; onlara teşekkür ederiz. Fakat bizim amacımıza yanlış anlamlar veren ve onu yanlış yorumlayanlara, ulus ve ülkeye ilişkin ülkülerimizin gerçekleşmesine engel olmaya çalışanlara iyi niyetlidir, diyemeyiz. Böyleleri gerçekten hain değilseler, kesin olarak aymazdırlar ve bu nedenle hainliğe, kötülük ve fesata alet olurlar. Biz böyle aymazların, gerçeğin ortaya çıktığı gün yerlere kadar kapandığını gördük. Ulusumuzu gerçek kurtuluşa, mutluluğa kavuşturmak için uygulanmasının zorunlu olduğuna inandığımız ilkeleri eyleme geçirmede duraksamadık. Bu ilkelerin sürekliliğini ve yerleşmesini sağlama almak yolunda ise yasalarımız ortadadır.

***

Ben ve benimle beraber olanlar amacımızın yüceliğin, yolumuzun doğruluğundan eminiz. Bu konuda hiçbir kuşku ve kararsızlığımız yoktur. Ulusumuzun, Türk ulusunun yakın ve uzak tarihini gereği kadar biliriz. Geçmişin derslerini, bugünkü ve gelecekteki yaşamımız için dikkatle göz önünde tutmaktayız. Gördüğümüz hizmetlerle övünüyor değiliz. Yapacağımız hizmetlerin övgüye değer olabileceği ümidiyle avunuyoruz.

3 Ocak 1925, Vakit Gazetesi

Ulusu yönetmede kabul ettiğimiz baş kural, ulusun ortak ve genel düşünce ve eğilimine bağlılıktır. Bu düşünce ve eğilimlerin gerçek ve ciddi bir nitelikte olabilmesi ulusun maddi manevi ihtiyaç kaynaklarından gelmesine bağlıdır.

4 Ocak 1925, Vakit Gazetesi

Bizim akıl, mantık ve zeka ile hareket etmek ayırıcı niteliğimizdir. Bütün yaşamımızı dolduran olaylar bu gerçeğin kanıtıdırlar. Ülke ve ulus işlerinde kişilerin, düşünceleriyle, eylemleriyle zararlı olmak durumuna düşenlere karşı zaman zaman direnişte bulunduğumuz olmuştur. Ulusun gerçek kurtuluş yolunda yürümesine engel olmak isteyenlere karşı sert ve acımasız olmaya yatkınız. Toplumsal düzenimizi bilerek veya bilmeyerek bozacak kimselerin istedikleri gibi davranmasına müsaade edemeyiz. Bunlar doğrudur. Bizden bu konularda sessiz kalmamızı ve yan tutmamızı arzu edenlerin bu isteklerini karşılamıyorsak bunun nedeni ülke ve ulus çıkarlarını her şeyin üstünde tuttuğumuzdandır.

5 Ocak 1925, Vakit Gazetesi

İnsanlar her zaman yüksek, temiz ve kutsal amaçlara doğru yürümelidir. Bu türlü davranıştır ki, insan olanın kafasını, vicdanını doyurur ve bütün insanlık kavramlarını karşılar. Böyle yürüyenler özverileri oranında yükselirler, ve bu çeşit davranış hep açık olur. Çünkü alnı açık, kafası açık, vicdanı açık insanlar tarafından yönetilebilen toplumlar ancak bir anlamda hareketleri izleyebilirler. Düşünce, duygu ve girişimlerini gizli tutanlar, gizli araçlar kullanmaya kalkanlar kesin olarak utanç veren akıl ve mantık dışı hareketlerde bulunanlar olabilir. Böyle girişimlerde bulunanların elde edecekleri sonuç, eninde sonunda, acı bir düş kırıklığından başka bir şey değildir.

Haziran 1926, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III

Biz esinlerimizi gökten ve bilinmeyen, görülmeyen dünyalardan değil, doğrudan doğruya yaşamdan alıyoruz. Bizim yolumuz çizen, içinde yaşadığımız yurt, bağrından çıktığımız Türk ulusu, bir de, uluslar tarihinin binbir sıkıntı ve acı dolu yapraklarından çıkardığımız sonuçlardır.

Kasım 1927, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Baylar, sırası gelmişken, saygıdeğer ulusuma öğüt olarak şunu derim ki, bağrında yetiştirerek başının üstüne kadar çıkaracağı adamların kan ve vicdanlarındaki gerçek özü dikkatle incelemeyi bir an olsun elden bırakmasınlar.

1927, Nutuk

Sevgili arkadaşlarım, siyaset yaşamımızda partilerin yeniden ortaya çıkması, ülkede belediye seçimlerinden önce gelen yakın günlerde oldu. Bu nedenle dikkate değer evrelerin tanığı olduk. Bu gözlemlerin sağladığı tecrübelerden Türk ulusu, yaşaması ve gelişmesi için yararlanmalıdır. Siyasal yaşamımızda karşılıklı etkinliğin verimli gelişmesi, ancak yurttaşlar arasında düşmanlığa yol açılmamasıyla sağlanabilir. Bunun çareleri, partilerin içine sızabilecek, içtenlikle davranmayan ve gizli amaçlar güden kimselerden, yasaların üstünde bir sonuç elde etmek isteyen kişilerden, bütün ulusça nefret edilmesi, bir de Cumhuriyet ilkesine göre çalışan partilerce bu gibilerin etkinliklerinden daima uzak kalınmasıdır.

Kasım 1930, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

“Bizimle beraber yürümek istemeyenlere bir şey diyemiyeceğiz; onlar da istedikleri gibi davranır. Şunun bunun mutsuz olması bizi etkilemez, tersine bizi uyarır, daha dikkatli yapar. Yalnız bizi geriye götürecek olanların izleyecekleri doğrultuya hiçbir zaman göz yumamayız. Bu tutumumuza yasalarımız elverişli değilse o yasaları değiştiririz. En sonunda gerek ve zorunluluk görürsek, bu yolda her şeyin üstüne çıkarak, amacımıza yürümekte hiçbir zaman duraksamayız.

Atatürk’ten Hatıralar II, Afet İnan

Ancak suçunu saklamayıp açığa vuran kimseler bağışlanabilirler. Çünkü bunlar kusurlarını anlamış, pişman olmuş, bir daha aynı yanılgıya düşmemeye karar vermiş kimselerdir. Fakat suçunu başka türlü yorumlayarak savunmaya kalkışanlar, aynı yolda devam edecekler demektir ki, bunları hoşgörüp bağışlamak doğru değildir.

Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

Ben namuslu bir adamım; benimle arkadaş olanların da namuslu olması gerek.

Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

Temmuz 1915, Belleten Dergisi, Cilt VII

Çağdaş demokraside, kişisel özgürlükler özel bir değer ve önem kazanmıştır. Artık kişisel özgürlüklere devletin herhangi bir kimsenin karışması söz konusu olamaz. Ancak bu denli yüksek ve değerli olan kişi özgürlüğünün uygar ve demokrat bir ulusta ne demek olduğu, özgürlük kelimesinin kesin bir biçimde düşünülebilen anlamıyla anlaşılamaz. Sözü edilen özgürlük toplumsal ve uygar insan özgürlüğüdür. Bu nedenle kişi özgürlüğü düşünülürken her bireyin ve bütün ulusun ortak çıkarları ve devlet varlığı göz önünde bulundurulmak gerekir. Başkasının hak ve özgürlüğü ve ulusun ortak çıkarları kişi özgürlüğünü sınırlandırır. Kişi özgürlüğünü sınırlandırmak devletin hemen hemen temel ödevidir. Çünkü devlet kişi özgürlüğünü sağlayan bir örgüt olmakla beraber, aynı zamanda bütün özel çalışmaları, genel ve ulusal amaçlar için birleştirmekle görevlidir. “Özgürlük bankasına zararı olmayacak her türlü eylemde bulunmaktır” denildiği zaman yurttaş özgürlüğünün amacı olduğu, devletin bu amacı sağlamak için bir araç sayıldığı söylenmiş olur. Ama ulusun genel çıkar ve amacını koruyacak olan da bu araçtır.

Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

Bir ülkenin, bir ülke haklarının düşmandan zarar görmesi acıdır. Fakat kendi soyundan olan, büyük bildiği kimselerin vefasızlığına uğraması, onlardan büyük zarar görmesi daha acıdır. Bu kalp ve vicdanlar için onulmaz bir yaradır. Kendimizi için değil, ulusumuz için el birliğiyle çalışalım, çalışmaların en güzeli, en yücesi budur.

1918, Milli Mücadele Hatıraları, Ali Fuat Cebesoy

Yüzyıllardır inleyip duran, fakat zorbaların, aldatıcıların, cahillerin çıkardıkları engeller yüzünden yürekleri paralayan sesini ulusun kulağına duyuramayan zavallı yurt bugün diyor ki: “Can kulağınızı, yanmış, yıkılmış bağrında en derin acıları duymuş olan ananızın içten gelen seslenişine artık hep açık bulundurunuz. Baylar, Asya’da, Afrika’da, Avrupa’da hüküm sürmek gücünü ve yeteneğini göstermiş olan atalarımızın bu sesi vaktinde duymalarına engel olunmasaydı, Türk toplumu, Türk ülküsü, Türk çıkarları korunup verimli bir biçimde gelişeceği yerde bize bugünkü yıkıntı mı miras kalırdı? Baylar, yurdumuz artık bayındırlık istiyor, varlık ve refah istiyor. Bilim ve beceri, yüksek düzeyde uygarlık, özgür düşünce ve özgür anlayış istiyor. Şeref, namus, bağımsızlık, gerçek varlık, yurdun bu isteklerini tümüyle ve olanca hızıyla yerine getirmek için köklü ve ciddi bir çalışma istiyor.

Ağustos 1924, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Gerektiğinde yurt için bir birey gibi bir tek karar ve kararlılıkla çalışmasını bilen bir ulus, elbette, büyük bir geleceğe hak kazanan ve aday olan bir ulustur.

1927

Yurt toprağı! Sana her şey feda olsun. Kutlu olan sensin. Hiç birimiz senin için canımızı esirgemeyiz. Fakat sen de Türk ulusunu sonsuza dek yaşatmak için verimli kalacaksın. Türk toprağı, sen, seni seven Türk ulusunun mezarı değilsin. Türk ulusu için yaratıcılığını göster.

1930, Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan, 

“Anadolu insana, bir boşluk, bir çöl gibi görünüyor. Öyle görünür Anadolu. Zaten yaptığımız işin zevki de işte burada. Bu çölden bir hayat çıkarmak bu çözülmeden bir örgüt yaratmak gerekiyor. Kaldı ki, görünürdeki boşluğa bakmayın; boş görünen o alan doludur. Çöl sanılan alanda saklı ve güçlü bir varlık bulunuyor. O, ulustur; O Türk ulusudur. Eksik olan şey örgütlenmedir. İşte biz onun üzerindeyiz.

Ankara’nın İlk Günleri, Yunus Nadi

Hasan Rıza Soyak, Atatürk’ten Hatıralar, İstanbul: YKY., 2004, S. 34-35

1938, Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

Mart 1923, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

“Türkler göçebe olarak Anadolu’da bir imparatorluk kuramaz. Bunun başka türlü açıklaması olmak gerekir. Tarih bilimi bunu açığa çıkarmalıdır.”

1928, Atatürk’ten Hatıralar, Afet İnan

Mayıs 1919, Nutuk

Ulusal amaçlarla ortaya atılacakların yok edilmesini düşünen bugün yalnız saray, İstanbul hükûmeti ve yabancılardır. Ama bütün ülkenin aldatılabileceği ve bize karşı çevrilebileceği olasılığını da düşünmek gerektir. Önder olacakların, her ne olursa olsun, amaçtan dönmemeleri, ülkede barınabilecekleri son noktada, son nefeslerini verinceye kadar amaç uğrunda özveriyi sürdüreceklerine işin başında karar vermeleri gerekir. Yüreklerinde bu gücü duymayanların işe girişmemeleri çok daha iyi olur. Çünkü böyle bir durumda hem kendilerini, hem de ulusu aldatmış olurlar.

Bir ulus, varlığını ve bağımsızlığını korumak için düşünülebilecek olan girişimleri ve özveriyi yaptıktan sonra başarı elde edebilir. Ya başaramazsa demek, o ulusun ölmüş olduğuna karar vermek demektir. Bu nedenle ulus yaşadıkça ve girişimlerini özveriyle sürdürdükçe başarısızlık söz konusu olamaz.

Eylül 1919, Nutuk

Ateşkes anlaşmasından sonra, üzülerek söyleyeyim, ulusumuz yazgısına göz yuman bir halde bulunuyor; varlığımızı yok etmek isteyen düşmanlar ülkemizi parçalamaya hazırlanıyorlardı. Çok şükür ki, bazı durumlar, değerli ulusumuzu uyarıp uyandırdı. Halkımız yer yer birbirini aramaya, bulmaya başladı. Bunun sonucu olarak örgüt meydana geldi. Devletimizin bağımsızlığını yok etmeye çalışan yabancılar, ulusumuzda böyle bir ruhun belireceğini beklemiyorlardı. Burada yaşayan insanların duygusuz yaratıklardan oluştuğunu sanıyorlardı. “Böyle bir ulusun yaşama hakkı olamaz” kararını vererek bir ulusun varlığını dikkate almadılar. Ulusumuzun olaylar ve yenilgiler sonucu yer yer örgütlenmesine önem vermemişlerdi. Bu önem verilmeyen parçalarını savunmak istedikleri ve verdikleri karar ve bütün ulusun kabul ettiği esas (temel) nokta Kuvayı Milliye’nin (ulusal güçlerin) etken, ulusun iradesinin egemen olmasıdır. Ve bu örgütün ruhudur.

***

Bağımsız yaşamak için verimli bir yurdun sağlanması gerekir; çizdiğimiz bir sınır vardır ki; bu sınırı yabancıların elinde bırakamayız.

***

Bütün ulus bir tek vücut haline getirilmelidir. Her ulusta olduğu gibi bizde de girişkenler bir işe başlar; girişimin en son bireye ve yukarıya doğru yayılması sağlanır. İstendiği gibi gerçek doğrultuya az zamanda götürebilmek için aydınlara daha çok ödev düşer. Aydınların ödevleri çok önemlidir. Hiçbir ulus yoktur ki ahlak ilkelerine dayanmadan yükselebilsin. Aydınlarımız yurt ve ulusla ilgili düşüncelerini belirtmekle birlikte rakip uluslara karşı varlıklarını korumak için gerekenleri sağlarlarsa, ödevlerini daha kapsamlı bir biçimde yerine getirmiş olurlar.

Aralık 1919, Tarih Vesikaları Dergisi, Sayı I

Bizim önemli olan ödevimiz siyaset yapmak değildir. Bizim ve bütün ülke ve ulusun bugün; biricik ödevi topraklarımızda bulunan düşmanı süngülerimizle kovmaktır. Bu yapılmadıkça siyaset anlamsız bir sözden başka bir şey değildir.

Mayıs 1921, Nutuk

“Zavallı ulusumuzu esir etmek isteyen düşmanları, ne olursa olsun, yeneceğimize olan güven ve inancım bir dakika olsun sarsılmamıştır. Şu dakikada bu tam inancımı yüce kurulunuza karşı, bütün ulusa karşı ve bütün dünyaya karşı ilan ederim.”

Ağustos 1921, Nutuk

Türkiye ve Türkiye halkı, bağımsızlığını ve varlığını yok etmeye yönelik acı felaketler karşısında kaldığı gün, insanlık dünyasında hiçbir dayanağı yoktu. Yalnız ve ancak yürek ve vicdanındaki kesin inanca güvenerek ya bağımsız ve egemen olarak yaşamaya ya da ölmeye karar verirdi. Bu kararın doğal gereği olarak şimdi sürmekte olan ulusal savaşına başladı.

Aralık 1921, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Kurtuluş için, bağımsızlık için, eninde sonunda, düşmanla bütün varlığımızla vuruşarak onu yenmekten başka karar ve çare yoktur ve olamaz.

Mart 1922, Nutuk

Ankara’da, kutsal topraklarımızı her yandan sarmış ve ele geçirmiş düşman ordularını bu kutsal topraklardan atmak olanağından söz ettiğimiz zaman, bana en anlayışlı, en uzak görüşlü oldukları ileri sürülen kimseler, bütün bu girişimlerin paraya bağlı olduğunu söylediler. Ne kadar paran var, ya da, nereden, nasıl para bulabilirsin gibi sorular yöneltiyorlardı. Benim verdiğim cevap şu idi: Türk ulusunun kendi yaşam ve esenliğine yönelik olduğuna inandığı girişimleri başarıya ulaştıracak kadar gücü vardır; ve girişimlerin ciddiliğine inanırsa, onun gerektirdiği kadar varlık kaynaklarını bu girişimde bulunanların emrine hazır eder.

Eylül 1926, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II

Adalet dilenmekle ve kendini başkalarına acındırmakla ulus işleri, devlet işleri görülemez. Ulusun ve devletin onur ve bağımsızlığı sağlanamaz. Adalet dilenmek ve kendine acındırmak gibi bir ilke yoktur. Türk ulusu, Türkiye’nin yarınki evlatları bunu bir an akıllarından çıkarmamalıdırlar.

Ekim 1927, Nutuk

Bu çölden bir hayat çıkarmak, bu çözüntüden bir kuruluş yaratmak gerekir. Boş görünen alan doludur; çöl sanılan bu dünyada saklı ve güçlü bir yaşam vardır. O ulustur. Eksik olan şey örgütlenmedir; işte şimdi onun üzerindeyiz.

***

Öyle bir döneme ulaştık ki onda her iş yasalara uygun olmalıdır. Ulusun işleri de, ancak ulusal kararlara dayanmakla, ulusun ortak duygularını yansıtmakla görülebilir. Ulusumuz çok büyüktür. Hiç korkmayalım, o esirliği ve aşağı görülmeyi kabul etmez. Fakat onu bir araya getirmek ve kendisine: “Ey ulus, sen kölelik ve aşağılık kabul eder misin” diye sormak gerekir. Ben, ulusun vereceği cevabı biliyorum. Ben ulusun büyüklüğünü biliyor ve bu sorun karşısında o soruyu soran evlatlarını canı gibi seveceğini ve alınlarından öpeceğini biliyorum. Ben gene biliyorum ki, bu ulus, bu soruyu soran evlatlarının hep o temele dayanan önlem ve düzenlemelerini canla başla benimseyecektir (kabul edecektir). Onun için ben de o yoldayım. Bizim bildiğimiz gerçekler ulusça da bütünüyle bilinince onun, alınan kararlar konusunda da bizim gibi düşüneceği neden kabul edilmemelidir? Ben tersine, ulusun bu konuda daha sağlam, daha kesin kararlar vereceğine inanıyorum. Kısacası, ulus bu kurtuluş savaşında bütün durumu bütün açıklığıyla gördükten sonra, aşama aşama en sağlam, en akla yakın ve en yüksek kararları verecek ve hiç kuşkum yoktur ki, o konulardaki kararlarında hatta seni ve beni geçecektir. Ben bundan emin olarak işlerimize bakalım derim.

Yunus Nadi, Atatürk’ten Hatıralar