(Ruşen Eşref Ünaydın, Atatürk T. ve D.K.H., s. 64)

Yeni Türkçe kelimeler teklif edebiliriz. Bu yönde ısrarla çalışmalıyız. Fakat, Türk dilinin yapısını zorlamak olmaz. Bu bünye meselesini Türk dilinin olgunlaşma seyrine bırakmalıyız. Birkaç gün önce Ahmet Cevat Bey’e söyledim : Ketebe, yektübü Arabındır; kâtip, kitap, mektup Türkündür.

(Abdülkadir İnan, Atatürk Devrine Ait Bir Hatıra, Türk Kültürü Dergisi, Sayı: 85, 1969, s. 21)

Türk dilinin sadeleştirilmesi, zenginleştirilmesi ve kamuoyuna bunların benimsetilmesi için her yayın vasıtasından faydalanmalıyız. Her aydın, hangi konuda olursa olsun yazarken buna dikkat edebilmeli; konuşma dilimizi ise ahenkli, güzel bir hale getirmeliyiz.

1938 (Afetinan, Atatürk ve Dil Bayramı, Atatürk’e Saygı, T.D.K. s. 54)

Dil işimizde henüz bir oturmuşluğa varamadık; daha çok ve pek çok çalışmak lâzımdır.

1938 (Afetinan, Atatürk Hakkında H.B., s. 222)

Onları ortaya atmak lâzımdır. Millî zevkimiz hangisinden hoşlanır ve onu kullanırsa, o zaman sözlüğümüze koyalım.

(Afetinan, Atatürk Hakkında H.B., s. 213)

Söz konusu tabirler, uluslararası ilim sahasında kolaylıkla ilerlememize mânidir! Fen terimleri o suretle yapılmalı ki, mânaları ancak istenilen şeyi ifade edebilsin.

(Akil Muhtar Özden, Atatürk’e ait Bilinmeyen Hatıralar, Yeni Mecmua, Sayı : 21, 1939)

***

Kültür işlerimiz üzerine ulusça gönüllerimizin titrediğini bilirsiniz. Bu işlerin başında da, Türk tarihini doğru temelleri
üzerine oturtmak; öz Türkçeye değeri olan genişliği vermek için candan çalışılmakta olduğunu söylemeliyim. Bu çalışmalarımızın göz kamaştırıcı verimlere ulaşacağına şimdiden inanabilirsiniz.

Kasım 1932, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Dil kurumu en güzel ve verimli bir iş olarak türlü bilimlerle ilgili Türkçe terimleri saptamış ve böylece dilimiz yabancı dillerin etkisinden kurtulma yolunda sağlam adımını atmıştır. Bu yıl okullarımızda öğrenimin Türkçe terimlerle yazılmış kitaplarla başlatılmış olmasını kültür yaşamımız için önemli bir olay olarak belirtmek isterim.

Kasım 1937, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I

Türk Dil Kurumunun çalışmalarına sonuna kadar katılacak değilim. Tarih kurumunun kuruluşunu izleyen yıllarda, tarih üzerinde, arkadaşları özendirmek için birlikte çalıştım. Sonunda bu kurum örgütlendikten ve çalışmalara hız verdikten sonra Tarih Kurumu’nun çalışmalarına karışmıyorum. Kurum üyeleri bildikleri gibi akademik çalışmalarını sürdürüyorlar. Dil kurumunun çalışmalarıyla da ilişkim böyle olacaktır. Dil bilginlerinin, uzmanlarının akademik çalışmalarına karışmayacağım. Sizin de (sofrada hazır bulunan Dil Kurumu merkez kurulu üyelerine) çalışmalarınızı bilimin son verilerine uydurarak sürdürmeniz gerekir.

Sofrada bulunan Abdülkadir İnan tarafından nakledilmiştir.